Voor Poetin dreigt: geen Russen op Spelen in Rio 

Doping in Rusland wordt van bovenaf georganiseerd en toegedekt. Nu de schandalen aanhouden, komt het land onder grote druk.

 Foto Alexej Droezjinin/AFP

Zwarte tijden voor de Russische sport. Zondag kwam de atletiekbond weer in opspraak wegens doping, waardoor de deelname van Russische atleten aan de Olympische Spelen in Rio deze zomer in gevaar lijkt te komen. Een dag later gaf Ruslands populairste sportvrouw, tennisster Maria Sjarapova toe dat ze het verboden middel meldonium had gebruikt.

En alsof dat niet genoeg was, werd dinsdag bekend dat schaatser Pavel Koelizjnikov, die net het WK sprint had gewonnen, met hetzelfde middel is betrapt. Datzelfde geldt voor shorttracker Semen Elistratov, bleek dinsdag. En ook voor Aleksandr Markin van de nationale volleybalselectie. „Waarschijnlijk staan ons nog een paar onaangename verrassingen te wachten met dit preparaat”, vertelde sportminister Vitali Moetko persbureau Tass. „Nog niet iedereen heeft zijn lesje geleerd.”

Duitse dopingjager

Het dopingschandaal, dat in november begon met een rapport van de antidopingorganisatie WADA over de Russische atletiek, trekt steeds grotere kringen in de Russische sportwereld. De bekentenis van Sjarapova is hard aangekomen. De Siberische is een media-icoon en societyfiguur die schittert bij internationale galabijeenkomsten en spannende fotoshoots op tropische stranden.

Met een geschat vermogen van 30 miljoen dollar is Sjarapova de best verdienende sportvrouw ter wereld en een van de rijkste vrouwen van Rusland. Nu hangt haar een schorsing van twee jaar boven het hoofd, en lijkt het einde van de carrière van de 28-jarige in zicht. En dat vanwege domme nalatigheid. Tijdens haar persconferentie in Los Angeles vertelde Sjarapova dat ze al jaren meldonium – een hartmedicijn – gebruikt. De toptennisser wist niet dat het middel sinds begin dit jaar op de dopinglijst stond – een e-mail van de WADA daarover had ze niet gelezen. „Ik heb een vergissing begaan”, zei de superster.

Zo ziet minister Moetko de golf van dopinggevallen ook: als geïsoleerde ‘incidenten’, die door het Westen worden aangegrepen om Rusland in een kwaad daglicht te stellen.

Intussen wordt hoe langer hoe duidelijker dat er in Rusland niet alleen op grote schaal doping wordt gebruikt, maar dat de overtredingen van hogerhand worden georganiseerd en toegedekt. In twee vernietigende rapporten toonde wereldantidopingorganisatie WADA aan dat de Russische atletiekbond en het antidopingagentschap Rusada wisten van het dopingmisbruik. Rusada is door de WADA geschorst. Russische atleten zijn voorlopig uitgesloten van internationale wedstrijden.

De afgelopen maanden heeft sportminister Moetko alles op alles gezet om te zorgen dat de Russische atleten mogen starten op de Spelen. De minister beloofde de bezem te halen door de Russische atletiekbond en binnen zestig dagen een nieuwe organisatie op te zetten. Maar er lijkt nog weinig veranderd.

Zondag zond de Duitse omroep ARD een derde documentaire uit over doping in de Russische sportwereld, met nieuwe onthullingen van onderzoeksjournalist Hajo Seppelt. Het graafwerk van de Duitse dopingjager lag aan de basis van het onderzoek van de WADA. Nu laat hij aan de hand van gelekte e-mails zien dat het nieuwe hoofd van de Rusada, Anna Antseliovitsj, in 2014 afspraken maakte met atleten over de datum waarop ze zouden worden gecontroleerd – in strijd met de regels. Sporters die vals speelden waren zo gewaarschuwd.

Ook de Russische atletiekbond heeft weinig geleerd, bleek. Trainer Vladimir Mochnev, geschorst wegens het toedienen van doping, werkte in de provincie met hardlopers. Ook de verkoop van verboden preparaten gaat door. Seppelt liet een informant bellen met trainer Joeri Gordejev. Die zei middelen als testosteron te kunnen leveren.

Uitsluiting van atletiekgrootmacht Rusland zou de Spelen ernstig devalueren. Maar nu de schandalen aanhouden, groeit de druk op de internationale atletiekfederatie IAAF en het Internationaal OIympisch Comité. „Dergelijke films helpen niet om het vertrouwen te herstellen in het Russische antidopingsysteem”, zei WADA-voorzitter Craig Reedie na de laatste ARD-documentaire. „En dat vertrouwen is nu meer dan ooit nodig.”

Geen Russische atleten op de Spelen – een donkerder scenario is nauwelijks voorstelbaar voor de regering-Poetin, die veel waarde hecht aan sportief succes. Er is één troost: ondanks de onregelmatigheden rond de toewijzing en het enorme corruptieschandaal binnen de wereldvoetbalbond FIFA is het WK voetbal in Rusland (2018) niet meer terug te draaien.