Producer die The Beatles maakte

George Martin (1926-2016)

In 1962 ontfermde de producer zich over The Beatles en bepaalde zo mede hun klank.

Muziekproducer George Martin, ook wel ‘de vijfde Beatle’ genoemd, in de jaren zestig foto REUTERS

De erenaam van vijfde Beatle is in de loop der decennia al aan heel wat verschillende betrokkenen toegekend – van hun manager tot aan de invaldrummer met wie ze in Nederland optraden. Maar er is er maar één die deze titel meer dan alle anderen heeft verdiend: George Martin, de man die, als hun producer, samen met de vier Beatles de klank van de groep heeft bepaald.

Mede dankzij hem werden ze wereldberoemd als de popgroep die vele malen veelzijdiger klonk dan alle andere popgroepen in de jaren zestig. Martin was degene die geen enkel experiment uit de weg ging; van een strijkkwartet op Yesterday, het dubbele strijkkwartet in Eleonor Rigby en het klassiek fonkelende trompetje in Penny Lane tot en met de voor- en achteruit afgespeelde geluidsbandsporen die een nummer als Lucy in the sky with diamonds zo’n kosmische klankkleur gaven. Zulke noviteiten deden de groep ver uitsteken boven de eenvoudige gitaarpop van die dagen.

„Sommige mensen zeggen dat al onze platen het werk van George Martin waren”, zei John Lennon in 1975 in een BBC-interview, „en sommigen zeggen dat het allemaal het werk van The Beatles was. In werkelijkheid was het geen van beiden. We hebben heel veel samen geleerd.”

George Martin is dinsdagavond in zijn slaap overleden. Hij was 90 jaar.

Hij was een timmermanszoon uit Noord-Londen, die als scholier begeesterd raakte door een concert van het London Symphony Orchestra, hobo studeerde en in 1950 als producer in dienst trad bij de Engelse platenmaatschappij EMI – een bezigheid die zich toen nog goeddeels in de anonimiteit afspeelde. Hij maakte opnamen met populaire artiesten als Shirley Bassey, Johnny Dankworth en de jonge komiek Peter Sellers.

In 1962 werden hem The Beatles aangeboden, nadat hun manager Brian Epstein al bij andere platenmaatschappijen nul op het rekest had gekregen. Martin was evenmin erg onder de indruk van hun muzikale kunnen. „Ze speelden niet erg in de maat”, zei hij later.

Maar hij zag wel potentie in hun grappig-brutale uitstraling. Toen hij tijdens de eerste opnamesessie vroeg of er iets was wat hun niet beviel, antwoordde George Harrison: „Uw das, meneer.” Zo vormden ze op het eerste gezicht een wonderlijke combinatie: de vier vrolijke rockers met hun Liverpoolse tongval en de beschaafd sprekende gentleman in wit overhemd met stropdas en zijn keurig gekapte, korte haardracht. Maar desondanks ontstond er al gauw een hechte band. Martin wees hun de weg op de mengpanelen en zij lieten hem wennen aan hun rocknummers. Wat hun voor ogen stond, kon hij waarmaken – hoe vaag ze hun wensen soms ook onder woorden brachten. Zelfs als Lennon om „oranje geluid” vroeg, snapte Martin wat hij bedoelde.

Zo bleven ze samenwerken totdat The Beatles in 1970 uit elkaar gingen. En ook daarna produceerde Martin nog diverse platen voor Paul McCartney. Verder werkte hij met The Rolling Stones, Sting, Stan Getz, Dire Straits, Elton John en vele anderen.

Inmiddels runde hij zijn eigen productiemaatschappij AIR. Die stap betekende een lucratieve wending. In de Beatle-jaren had hij geen recht op royalty’s omdat hij als EMI-producer in vaste dienst was. Maar als zelfstandig ondernemer kon hij meeprofiteren van elk succes.

Zijn laatste grote project was een nieuwe mix van de grootste Beatle-hits die hij in 2006 maakte voor een show van Cirque du Soleil. De zorg die hij daaraan besteedde, maakte opnieuw duidelijk hoezeer hij nog altijd aan The Beatles gehecht was. En aan hun oeuvre, dat ze met zijn vijven hebben gemaakt.