Nederlands Engels wordt een taal apart

Nederlanders schamen zich vaak voor het Engels van hun landgenoten, terwijl Engelssprekenden er juist bewondering voor hebben.

Nederlanders maken elkaar nogal eens belachelijk om hun Engels. Dat ze het niet goed spreken, dat ze een accent hebben, dat ze uitdrukkingen al te rechtstreeks vertalen. Dat ze dénken dat ze goed Engels spreken. 

Alison Edwards, afkomstig uit Australië, denkt daar anders over. Zij vindt dat Nederlanders juist heel goed Engels spreken. Volgens haar ontstaat hier een nieuw soort Engels – afwijkend van het Brits of Amerikaans, maar toch duidelijk. Zij promoveerde in 2014 op dat ‘Nederlandse Engels’ aan de universiteit van Cambridge.

Engels wordt in Nederland zo vaak en zo goed gesproken dat het van een buitenlandse taal een tweede taal wordt, zegt Edwards. Zij ziet een parallel met de voormalige Britse koloniën India en Singapore. Daar is de uitspraak van het Engels ook anders. Zoals het Indiase Engels al een begrip is, begint het ‘Nederlands Engels’ dat ook echt te worden. Typisch Nederlands idioom in het Engels vindt Edwards niet belachelijk, maar „verrijkend”. Zelfs uitdrukkingen als I don’t want to lead you around the garden.

Zij krijgt steun van de Nederlandse taalkundige Marc van Oostendorp, die in 2002 het boek Steenkolenengels, een pleidooi voor normvervaging schreef. Hij betreurt dat het Nederlands op die manier „zijn wetenschappelijke functie verliest”. Maar hij vindt de voordelen van onbelemmerde internationale communicatie daartegen opwegen. „Ik heb een herkenbaar Nederlands accent, maar ik voel me absoluut niet belemmerd om te zeggen wat ik wil zeggen.”

Nederlands smaakje

Edwards definieert het Nederlandse Engels, zoals gesproken door premier Rutte of verreweg de meeste leraren op de middelbare school, als „heel goed Engels met een Nederlands ‘smaakje’”. Zij vindt dat de term ‘steenkolenengels’ een veel te negatieve betekenis krijgt. „Als doel is het Engels van Rutte bereikbaarder – ook al is dat voor de meeste mensen al heel moeilijk – dan het Engels van Frans Timmermans. Hij is een erkende freak van wie het accent voor 99 procent van de Nederlanders onbereikbaar is.”

Uit peilingen die Edwards hield voor haar promotieonderzoek blijkt dat de meeste Nederlanders het Britse Engels nastreven. Nederlanders vinden ook vaak dat ze zelf beter Engels spreken dan de gemiddelde Nederlander, en hebben de neiging landgenoten te corrigeren, soms ten onrechte. Maar de meerderheid accepteert ook Engels waar wat Nederlands doorheen schemert.

En natives? Hoe reageren die op het Nederlandse Engels? Zij nemen er minder aanstoot aan dan de Nederlanders zelf.

Angelsaksisch Engels Nederlands Engels
Could you perhaps close the window? Can you please close the window?
Projector Beamer
Sincerely yours I hope to have informed you sufficiently (ABN Amro Bank)
We have been working together since 2005 We are working together since 2005
Stand up for yourself Don't let the cheese eat of your bread (TU Delft)
Who teaches the subject? Well then, who gives the fack? (TU Delft)
I picked a random equation I have an equation picked from the sky (TU Delft)
In case of trouble we will call the police If trouble we call the police (McDonald's Amsterdam)
Does your baby need some rest? Need your baby some rest? (Schiphol)