Ineens schrijft Turkse krant Zaman pro-Erdogan

De Turkse oppositiekrant Zaman is onder staatstoezicht geplaatst. De krant maakte direct een doorstart.

Afgelopen zaterdag werden met traangas en waterkanonnen demonstranten verdreven buiten het kantoor van de redactie van de Turkse oppositiekrant Zaman. Foto AP

Twee dagen nadat de Turkse krant Zaman en zijn Engelstalige editie Today’s Zaman onder staatstoezicht waren geplaatst, verscheen hij alweer onder een nieuwe naam: Yarina Baki (Blik op Morgen). Gemaakt door een deel van dezelfde redactie, maar vanaf een andere locatie en gedrukt door een andere drukkerij. Zelfs het oude Twitteraccount van Zaman stuurt lezers automatisch door naar het nieuwe account.

De snelle doorstart laat zien dat de redactie was voorbereid op de overname – Zaman is immers niet de eerste Turkse krant die door de overheid wordt ingelijfd. Voor de overname van Zaman hadden de redacteuren zich opgesloten in het hoofdkantoor, vanwaar ze 24 uur lang online verslag deden van de ontruiming.

„Het voelt alsof er een inbreker mijn huis binnenkomt”, zei hoofdredactrice Sevgi Akarçesme op Zaman TV terwijl de oproerpolitie voor de deur stond. „Ik voel me verkracht.”

De wisseling van de wacht was zondag onmiskenbaar. Op de voorpagina van de nieuwe Zaman, de eerste onder toezicht van de staat, stond een foto van president Recep Tayyip Erdogan met de kop ‘Historische opwinding over de brug’. Het artikel meldt dat Erdogan de laatste steen zal leggen van een nieuwe brug over de Bosporus die zijn naam zal dragen.

De eerste voorpagina van Yarina Baki was heel anders van toon. Daarop stonden twee foto’s: een van het optreden van de oproerpolitie zaterdag tegen betogers bij het hoofdkantoor van Zaman; en een van een demonstrante met bebloed gezicht. De kop was: ‘Waterkanon, traangas en rubberkogels zijn niet genoeg: gooi hem eruit!’ Dit laatste was volgens de krant een bevel van een agent over een journalist bij de betoging.

De sluiting van Zaman staat niet op zichzelf. Erdogan gaat steeds verder om critici het zwijgen op te leggen. Vooral media die gelieerd zijn aan de geestelijke Fethullah Gülen moeten het ontgelden. Gülen was een bondgenoot van Erdogan, maar enkele jaren geleden brak er een machtsstrijd tussen hen uit. Sindsdien brengen Gülen-gezinde media een stroom kritische verhalen. Volgens Erdogan leidt Gülen een terreurorganisatie die een staat binnen de staat vormt.

Vorig jaar werd Koza Ipek Media Group, een bedrijf dat gelieerd is aan Gülen, onder staatstoezicht gesteld. Zaman, Today’s Zaman behoren tot het mediabedrijf Feza Gazetecilik, dat eveneens is gelieerd aan Gülen. Zaman is de grootste krant van Turkije met een oplage van 650.000. De krant heeft edities in 35 landen, waaronder Nederland (oplage 10.000, zie kader). Daarnaast heeft Feza ook het persbureau Cihan, dat tekst, foto’s en video levert aan media in vijftig landen in vijf talen. Al-Jazeera, CNN en AFP zijn afnemers. Cihan werd maandag ook onder toezicht gesteld.

Binnen Zaman wordt nog steeds een strijd gevoerd om de krant te redden, zegt Mehmet Cerit, hoofdredacteur van de Nederlandstalige editie Zaman Vandaag. „Een deel van de redactie is gebleven en probeert nog kritische stukken in de krant te krijgen. De zondagskrant werd afgekeurd omdat de toezichthouders hem te kritisch vonden. Redacteuren die het lef hebben tegen hen in te gaan worden op staande voet ontslagen.”

Een ander deel van de redactie is overgestapt naar Yarina Baki. Maar de vraag is hoe lang die krant kan blijven bestaan. Want de regering ziet die ook als een spreekbuis van Gülen. ,„We gaan door de donkerste dagen wat betreft de persvrijheid, een belangrijke graadmeter voor een democratische rechtsstaat”, aldus een verklaring van de redacteuren van Today’s Zaman.