Opinie

    • Jutta Chorus

Iedereen crimifanaat

Nu zit Crimestoppers ook al in Moldavië. De anonieme kliklijn met de superheldennaam opende in februari een kantoor in de kandidaat-EU-lidstaat om daar gevallen van corruptie te registreren. Op de website van de anonieme kliklijn – „helpt elke 14 minuten ergens ter wereld een misdrijf op te lossen” – staan twee types die elkaar een map geven.

Gisteren gingen de Nederlandse en de Britse recherche een samenwerking aan met Crimestoppers en onze eigen burgeropsporing Meld Misdaad Anoniem. Doel: door wet en willekeur te combineren Britse criminelen in Nederland oppakken. Die schijnen zich bijzonder thuis te voelen in het Amsterdamse toeristenparadijs. En de aanpak loont: vorig jaar werden bij Operatie Terugkeer 23 voortvluchtigen in Nederland opgepakt.

If it works, it works”, zegt Roger Critchell, directeur van Crimestoppers Engeland in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. De cijfers rollen uit zijn brutale mond: jaarlijks 1,6 miljoen pieces of information, dagelijks 40 aanhoudingen. Crimestoppers wordt voor een kwart uit liefdadigheidsfondsen en commerciële opdrachten bekostigd. Meld Misdaad Anoniem (dagelijks 200 meldingen) wordt voor ongeveer een derde door opdrachtgevers betaald.

De burger als deputy sheriff. Terwijl de politie als organisatie werd gecentraliseerd in de Nationale Politie, is de opsporing uitgewaaierd onder amateurs. 1,5 miljoen Nederlanders nemen deel aan Burgernet, zij ontvangen een bericht zodra er in hun buurt een kind is vermist of een verdacht persoon rondloopt. 1,5 miljoen Nederlanders kijken naar Opsporing Verzocht.

Is iedereen crimifanaat, of is dit het toppunt van de participatiemaatschappij?

Hoe verstandig is het als burgers, geïnspireerd door Operatie Terugkeer, met een smoelenboek in de hand actief op boevenjacht gaan op de Wallen? Mocht je iemand herkennen, waarschuwt rechercheur David Allen van de National Crime Agency, „don’t approach them. They can be dangerous.”

Ja, de criminelen kunnen gevaarlijk zijn. Maar hoe gevaarlijk zijn 1,5 miljoen amateurspeurders met een badge?

Ruud Smulders, directeur Meld Misdaad Anoniem, vertelt dat de aard van de meldingen aan mode onderhevig lijkt. Toen Robert M. een paar jaar geleden was aangehouden, maakte iedereen melding van mogelijke kinderverkrachters. „Nu neemt die trend af”, zegt hij, „en zien we een toename van het aantal drugsgerelateerde misdrijven. Hennepkwekerijen in de buurt, verdachte drugstransporten, bedrijfjes waar synthetische drugs worden vervaardigd.”

Mensen zien wat ze willen zien. Ik herinner me de juf die ik sprak in de tijd van het vermeende grootschalige kindermisbruik op scholen, de Bolderkar en Oude Pekela. „Bij mij zitten wel zes meisjes die worden misbruikt”, zei ze. Geen spoor van bewijs, anders dan: „Dat kun je zo zien.”

Dat is het gevaar als je burgers de kans geeft: ze hebben een geïnstitutionaliseerde tunnelvisie.

    • Jutta Chorus