Een ode aan tiener Amy

In een expositie in Amsterdam kun je de onbekende Amy leren kennen. Het meisje van vijftien dat keet trapte en de stijl van haar oma overnam.

Amy Winehouse op het balkon van haar oma aan High Street in Southgate, Londen. Het is niet bekend wanneer de foto is genomen. Foto The Winehouse family

Een onopvallend maar huiveringwekkend detail in de expositie Amy Winehouse: A Family Portrait zijn de twee achtergebleven haren in de blauwe jurk die ze droeg tijdens het Glastonbury Music Festival in 2008.

Deze piepkleine designerjurk van Luella, nu te zien op de expositie in het Joods Historisch Museum in Amsterdam, is gemaakt van zware, blauwe pailletten en, per toeval, zijn er een paar haren van Amy in blijven haken. Omdat de familie – de expositie is samengesteld door Amy’s broer Alex Winehouse en The Jewish Museum in Londen – graag alles van de in 2011 overleden zangeres ‘in haar stijl’ wilde laten zien, zijn de tentoongestelde objecten niet opgedirkt of mooi gemaakt. Vandaar die twee haren dus, voor wie goed kijkt. En ineens komt daardoor het leven van de wereldberoemde soulzangeres, die op 27-jarige leeftijd dood werd aangetroffen in haar appartement in Noord-Londen, akelig dichtbij. Niet alleen die paar haren zijn intiem. De gehele expositie, die bestaat uit jeugdfoto’s, favoriete jurken, persoonlijke bezittingen – zoals de lievelingsgitaar die Amy met haar broer Alex moest delen – en haar platen- en cd-verzameling, geeft een goed inzicht in het talentvolle, uitbundige en dwarse kind dat de Britse zangeres was voordat ze werd opgeslokt door de media-aandacht die haar, in combinatie met haar alcohol- en drugsverslaving, fataal werd.

Het idee voor deze kleine tentoonstelling, die al te zien was in Londen, Wenen, tel Aviv en San Francisco, ontstond min of meer spontaan toen Alex Winehouse een jurk van Amy in bruikleen wilde geven aan het Londense Jewish Museum in Camden Town, de plek waar de zangeres lange tijd woonde. In samenspraak met de familie – en dit was voordat de controversiële documentaire Amy in 2015 verscheen – werd er gekozen om de nadruk te leggen op de onbekende Amy: de joodse tiener die hield van de retrostijl van haar geliefde oma Cynthia, die graag door een koffer vol familiefoto’s ging, die in bed boekjes van Hitchcock en Hunter S. Thompson las, en keet trapte op de Sylvia Young Theatre School waar ze een opleiding volgde.

Van die periode op de theaterschool wordt een uitzonderlijk filmfragment getoond waar een 15-jarige Amy te zien is tijdens een gospeloptreden met haar klasgenoten. Ook hangt er een playlist met haar favoriete liedjes die ze tijdens een les op school samenstelde en die door haar leraar werd afgepakt. De nummers van die lijst worden in de expositieruimte afgespeeld, wederom een bewuste keuze, omdat Amy in haar vrije tijd niet naar zichzelf wilde luisteren.

Maar wie de zaal uitloopt kan buiten de schuifdeuren luisteren naar Amy’s concert op North Sea Jazz in 2004 en naar haar intense vertolking van het nummer Back to Black dat in 2008 voor het Ierse tv-programma Other Voices werd opgenomen. En die toegift werkt. Heel even is Amy aanwezig en wordt weer duidelijk wat voor een ongekend talent er verloren is gegaan. Het geheel maakt Amy Winehouse: A Family Portrait tot een ontroerend kleine ode aan een van de meest begaafde zangeressen van de afgelopen decennia.