De premier ziet de nul naderen

Nederland is dit halfjaar EU-voorzitter. Premier Rutte wil dat het aantal vluchtelingen in 6 tot 8 weken sterk daalt, zei hij op 20 januari. Wat is sindsdien bereikt?

Rutte maandagochtend tijdens een persconferentie over de afspraken tussen de EU en Turkije. Foto ANP / Jonas Roosens

De mensensmokkelaars zullen een ander vak moeten gaan zoeken. Aldus een stellige premier Rutte dinsdagochtend in alle vroegte na het overleg van de regeringsleiders van de Europese Unie met de Turkse premier Davutoglu. Ze werden het na een lange dag vergaderen – voor Rutte als roulerend voorzitter van de Europese Unie was dit zelfs de avond ervoor al begonnen – eens over een pakket aan maatregelen dat eindelijk een eind moet maken aan de vluchtelingenstroom via Griekenland naar Europa.   

Gaat dit nu wel leiden tot de door Rutte in het vooruitzicht gestelde daling van het aantal vluchtelingen richting nul? Ja, zei hij. Zijn verwachting is dat met deze afspraken de stroom vluchtelingen uit Turkije zal „opdrogen” en daardoor de nul „binnen enkele weken in zicht” komt. Nog twee weken heeft hij hiervoor volgens het door hem zelf opgelegde tijdschema. Enkele weken komt behoorlijk in de buurt.

Maar zal het ook echt lukken? Allereerst de actuele stand van zaken. De teller stond dinsdag voor de eerste week van maart op 8.990 over zee gearriveerde vluchtelingen. Dat zijn er bijna net zoveel als er een jaar geleden over de hele maand maart werden genoteerd.

Kortom, nog altijd een stijging. Rutte denkt dat dit nu zeer snel voorbij zal zijn. Voorwaarde is dan wel dat de principeafspraken met Turkije eind volgende week na weer een overleg met de Europese leiders echte afspraken zullen zijn geworden.

En dat is bij Turkije altijd weer de vraag. Niet voor niets valt in Brussel het begrip tapijthandelaar vaak als het om onderhandelingen met Turkije gaat. Rekken, dreigen met opstappen, echt opstappen, nieuwe eisen, de Turken beheersen het spel van geven en nemen tot in de finesses. En zij weten dat Europa op dit moment de vragende partij is.

Als de afspraken definitief worden zal het voor vluchtelingen en migranten geen nut meer hebben in een bootje de overtocht naar Griekenland te maken, zo is de gedachte achter het plan. Aangekomen in Griekenland zullen zij onmiddellijk worden teruggestuurd naar Turkije.

Niet alleen dat. Ze komen daardoor ook nog eens onderaan de lijst met mensen die in aanmerking komen voor een doorreis naar Europa. Want dat is het andere deel van de afspraak: voor elke Syriër van de Griekse eilanden die door Turkije wordt overgenomen, zal een andere Syriër uit Turkije in de EU worden opgenomen.

Toch de oversteek maken is voor vluchtelingen in deze opzet dus contraproductief. Tot zover de theorie. Nu de praktijk nog.