Loopbaanadvies van House of Cards: lieg

Geen zin in voorzichtige carrièrestappen? Gooi het eens over een radicalere boeg en doe inspiratie op bij House of Cards. Vier carrièreadviezen gebaseerd op de Underwoods. Voor wie wil leren hoe je meedogenloos te werk gaat.

1. Dress to impress

Hoe iemand te overtuigen van je invloed, macht en professionaliteit? Het antwoord is simpel. Strakke pakken, hoge hakken. De Underwoods weten hoe ze zich moeten kleden. Frank is meestal gehuld in Burberry-pakken, aan zijn pols glimt een peperduur IWC-horloge. En Claire? Niet voor niets wordt ze ‘the queen of minimalism’ genoemd. Of het nu een jurk of mantelpak is van Ralph Lauren, Michael Kors of Joseph Altuzarra, haar immer sobere, stijlvolle designerkleding oogt als een wapenuitrusting. Als een ongenaakbare ijskoningin stapt ze op haar tegenstanders af, haar Cartier Tank Francaise-horloge een fonkelend bewijs van fijnzinnige intelligentie.

Wie iets tegen haar in wil brengen, moet van goeden huize komen. Niet voor niets kwam het Amerikaanse blad Vanity Fair met ‘Claire’s 10 Best Power Looks’. Men’s Journal richtte de focus op Frank en publiceerde het artikel ‘How to dress like the most powerful man on tv’. Hun kleding is een vorm van indirecte intimidatie – ze dragen de boodschap uit: wij zijn smetteloos, onkreukbaar, onaantastbaar. Perfectie verhult hun menselijke kern. En dat is precies wat ze nodig hebben om hun keiharde powerplay tot in de finesses te kunnen vervolmaken. Dus wil je winnen op de werkvloer? Trek een strak pak aan.

2. Denk vér vooruit

That’s how you devour a whale. One bite at the time”, luidt het adagium van meester-manipulator Frank Underwood in House of Cards. Een walvis eet je hap voor hap. Oftewel: denk niet één of twee stappen vooruit om je uiteindelijke doel te bereiken, maar minstens vijf of tien. Dat is slechts een van de vele politieke wijsheden die Underwood ten beste geeft.

De (politieke) carrière als een schaakspel zonder scrupules, dat klinkt naar de beruchte aartsvader van de machtspolitiek, Machiavelli. Toch is president Underwood eigenlijk geen Machiavellist. Voor Machiavelli was machtspolitiek een middel en geen doel. Om het staatsbelang te dienen zijn alle middelen geoorloofd. Maar voor Frank Underwood is gewetenloze machtspolitiek niet instrumenteel, maar een doel op zich: hij beleeft er veel lol aan. Hij dient met zijn gewiekste manipulaties ook niet het staatsbelang, zoals Machiavelli voorschrijft, maar louter en alleen zijn eigen belang en carrière. Frank Underwood bedrijft eigenlijk geen echte machtspolitiek, hij is vooral een thrillseeker die het politieke spel speelt voor de kicks. Politiek is seks. Een van zijn andere wijsheden is immers de beroemde uitspraak van Oscar Wilde: ‘Alles in het leven gaat eigenlijk over seks, behalve seks. Seks gaat over macht.’ Winnen op de werkvloer? Denk altijd tien stappen vooruit.

3. Lieg over de waarheid

Als je een slimme zakendeal wilt sluiten of een politiek zaakje wilt afhandelen maar je partner stribbelt tegen, wat doe je dan? Je kunt diegene overhalen met argumenten of een gunstige deal voorleggen. Lukt dat niet, dan zijn afpersen, bedreigen of ronduit liegen ook goede opties. Frank Underwood heeft nog een extra troef in handen: vertel de waarheid, maar doe alsof het een leugen is.

Neem het staaltje intimidatie dat Frank ten beste geeft in seizoen 4 tegenover Catherine Durant, de minister van Buitenlandse Zaken. Haar wordt het vicepresidentschap beloofd als Underwood in 2016 wint. Helaas stoot de First Lady haar vroegtijdig van de troon. Dat schiet de minister in het verkeerde keelgat. Ze begint Frank openlijk af te vallen. Wat doet Underwood? In een huiveringwekkende scène in de Oval Office vertelt hij haar dat hij journaliste Zoe Barnes en vertegenwoordiger Peter Russo heeft vermoord (dit is echt gebeurd), terwijl hij haar bedreigt met een scherp voorwerp. Durant huivert. Een seconde later wuift Frank het hele verhaal lachend weg. Het resultaat? Totale verwarring. Wie is de man die Durant voor zich heeft: een monster of slechts een manipulator? Het zoveelste rookgordijn is opgetrokken. En Durant kan maar één ding doen: met de staart tussen de benen vertrekken en uitvoeren wat de grote leider haar opdraagt. Winnen op de werkvloer? Zaai twijfel over wie je werkelijk bent.

4. Durf te improviseren

Nog een wijsheid van Frank Underwood: „If you don’t like how the table is set, turn over the table.” Als het je niet zint hoe de tafel is gedekt, smijt de tafel dan omver. Oftewel: als je alleen kunt kiezen uit onaantrekkelijke opties, veeg dan alles van tafel en begin opnieuw. Dat is een van zijn eigen favorieten, waar hij zowel First Lady Claire als zijn sullige vicepresident graag mee om de oren slaat.

Dat motto wijst naar de andere kant van Underwoods manier van opereren, zijn kille, berekenende kant: zijn hang naar risico’s nemen, zijn improvisatietalent, zijn vermogen om alles of niets te spelen. Dat lijkt misschien in tegenspraak met zijn rationele, strategische werkwijze, maar het is daar juist een noodzakelijke aanvulling op. Zelfs een hoogbegaafd manipulator als Underwood loopt tegen onverwachte gebeurtenissen en tegenslagen aan. Maar juist dan is hij op zijn best: als hij kan improviseren, bluffen en dreigen. Vooral dat laatste heeft de president van de VS tot een ware kunst verheven. Winnen op de werkvloer? Durf te improviseren.