Column

Waarom Meral vooral haar naam moet houden, ook straks

Gaat Meral Gülcür haar naam veranderen? In een indringend betoog confronteerde deze VWO-scholier de lezer zaterdag met een snoeihard dilemma. Op de arbeidsmarkt staat haar straks vrijwel zeker discriminatie te wachten. En wat moet je dan doen? „Is niks, is een neger” las een zwarte Nederlander in 2013 per ongeluk in de intern bedoelde afwijzingsmail. Deze student zocht een stage-plaats en de winkelchef veegde zijn voeten nonchalant af aan artikel 1 van de Grondwet, het discriminatieverbod.

Dit is niet meer ongewoon. Dit weekend werd de ontmoeting Harkemase Boys tegen VVOG onderbroken omdat een zwarte speler werd gekrenkt met ‘apengeluiden’ van de tribune. Discriminatie uitte zich in de politiek toen PVV-leider Wilders ‘minder, minder, minder’ Marokkanen wenste en dat ook beloofde te ‘regelen’. Intussen zitten allochtonen drie keer vaker zonder werk dan autochtonen. Discriminatie tast de samenleving in zijn kern aan en stelt nieuwe generaties voor existentiële vragen.

In het recente SCP-onderzoek ‘Liever Mark dan Mohammed’ bleken substantiële kansverschillen tussen etnische en autochtone proefpersonen op sollicitatiegesprekken. Daarbij hadden niet-westerse vrouwen het overigens iets makkelijker dan niet-westerse mannen. Verder is het voor allochtonen op havo- en vooral vmbo-niveau nog een heel stuk zorgelijker. Discriminatie komt vaker voor bij lagere en middenfuncties, in het bijzonder in de horeca en detailhandel. In hogere functies, zoals de togaberoepen waar Meral op mikt, zijn de kansen op een sollicitatiegesprek ongeveer even groot voor beide groepen. Dit betrof sollicitanten die zich alleen in achternaam onderscheiden – motivatie, brief, cv, taalbeheersing zijn allemaal passend en op het gevraagde niveau.

Wat doet de politiek hieraan, behalve de gratuite oproep van premier Rutte aan minderheden om zich maar zelf ‘in te vechten’ in de arbeidsmarkt? In drie gemeenten kan inmiddels anoniem worden gesolliciteerd – de deskundigen zijn het er nog niet over eens of dit soelaas biedt. Maar het is een begin. Minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) belooft werkgevers die zich bewezen schuldig maakten aan discriminatie, van overheidsopdrachten uit te sluiten of die te beëindigen. De controle erop wordt verscherpt. Sommige fracties vragen bedrijven om een verplicht diversiteitscharter en een bijbehorend ‘inclusief werkgeverschap’. Dat vraagt vooral om een andere mentaliteit, waar inderdaad alles mee begint. Het besef dat iemand die Meral heet een culturele achtergrond kan toevoegen, die ze als Merel juist zou verdonkeremanen. Een achternaam als asset, niet als handicap. Zo zou het moeten.