Waarom is meldonium nu pas verboden?

Opeens blijken sporters meldonium te hebben gebruikt. Waarom het pas recent als doping wordt gezien? “Vanwege politieke afwegeningen.”

Russische pillen en buisjes met meldonium. Foto AP

Het regent slachtoffers van meldonium, het middel dat vanaf 1 januari dit jaar op de dopinglijst staat. De een na de andere sporter – met tennisster Maria Sjarapova en schaatser Pavel Koelizjnikov niet de minsten – is plotseling positief bevonden. Waarom is dat middel nu pas verboden voor sporters? Harm Kuipers, lid van de medische commissie van de internationale schaatsfederatie ISU, denkt om politieke redenen. Want hij acht niet bewezen dat meldonium prestatiebevorderend is.

Kuipers, emeritus hoogleraar bewegingswetenschappen aan de universiteit van Maastricht, kan zich een voorstelling maken van het proces dat heeft geleid tot de vermelding op de dopinglist van meldonium, dat medisch wordt voorgeschreven bij hartfalen, maar ook het uithoudingsvermogen verhoogt. De voormalige schaatskampioen heeft tussen 2000 en 2003 deel uitgemaakt van de List Committee, een groep specialisten die namens het internationale antidopingagentschap WADA jaarlijks de dopinglijst opstelt.

Waarom geldt meldonium vanaf 1 januari als doping?
Harm Kuipers: ,,Omdat het bij WADA op de radar stond. Uit laboratoriumtesten is gebleken dat het middel de laatste jaren bovenmatig veel werd gebruikt onder met name Oost-Europese sporters. De List Committee heeft vervolgens beoordeeld dat meldonium, zoals vereist, aan minstens twee van de drie voorgeschreven criteria voldoet. Die zijn: is het middel prestatiebevorderend, is het een gevaar voor de gezondheid, of is het in strijd met de ethiek van de sport. Die commissie bepaalt elk jaar opnieuw de samenstelling van de dopinglijst. Middelen kunnen ook worden geschrapt, al gebeurt dat bij hoge uitzondering.”

Het aantal afwijkende metingen ten opzichte van het aantal controles op doping in Nederland:

Waarom trekt u de prestatieverhogende werking van meldonium in twijfel?
,,Daarvoor ontbreekt het harde bewijs. Er zijn twee studies over meldonium gepubliceerd, maar die onderbouwingen hebben het niveau van weekblad de Maaspost, wetenschappelijk van nul en generlei waarde. Als lid van de List Committee zou ik ervoor hebben gepleit om eerst deugdelijk onderzoek naar de werking van meldonium te doen en intussen via voorlichting te waarschuwen voor gebruik.”

Hoe is volgens u meldonium dan wél op de dopinglijst terechtgekomen?
,,Vanwege politieke afwegingen. Zo gaat dat met de samenstelling van de dopinglijst. Het is mij gelukt cafeïne van de lijst te krijgen. Ik had dat ook bijna voor elkaar met corticosteroïden, tot op het laatste moment het IOC, dat WADA voor de helft financiert, bezwaar maakte. Toen ging het plotseling niet door. Vervolgens werd mijn termijn voor de List Committee niet verlengd, en evenmin die van andere liberale geesten. Het ontbreekt WADA bij de sasmenstelling van de dopinglijst nog steeds aan lef en visie.”

Het soort afwijkende stof over tijd en uitgesplitst naar categorie:

Waarom is meldonium zo populair in Oost-Europa?
,,Omdat het in veel van die landen een geregistreerd medicijn is, dat ook wordt voorgeschreven bij stemmingswisselingen en geheugenverlies. Het gaat in Rusland bijvoorbeeld gewoon over de toonbank. In Europa is het niet verkrijgbaar, evenmin in de Verenigde Staten waar de FDA (Food and Drug Administration) het meldonium als medicijn heeft verboden.”

Verbaast u de plotse toename van positieve testen op meldonium?
,,In zeker zin wel, want de sporters zijn ruim van tevoren geïnformeerd over de nieuwe dopinglijst. Het verbod op meldonium zat er aan te komen, dat was bekend. Maar ja, als je zoals Sjarapova de e-mail niet goed leest kan het misgaan. Vreemd dat er niet tijdig maatregelen zijn genomen. Dat een sporter zijn hoofd bij andere zaken heeft kan ik begrijpen, maar dan dienen toch begeleiders te waarschuwen.”

Dit zijn de verboden middelen die de afgelopen vijf jaar bij Nederlandse topsporters zijn aangetroffen: