Column

Psst, de EU steunt ons! Niet zeggen!

Dat heb je niet vaak: dat zo’n beetje de hele EU een idee omarmt dat onze politieke partijen al járen bepleiten. Curieus genoeg hoor je er ook niemand over. Toch is dit gaande nu de EU en Turkije al weken regionale opvang, door de Turken, van vluchtelingen uit Syrië verkennen.

Frits Bolkestein, destijds VVD-leider, bepleitte een jaar of twintig geleden als eerste ‘opvang in de regio’. Vluchtelingen waren beter af, zei hij, als ze nabij hun vaderland leefden. Hij kreeg weinig applaus. Volgens progressieve critici was ‘opvang in de regio’ codetaal voor ‘opgeruimd staat netjes’.

Nu doorbrak Bolkestein talrijke taboes, ook op dit punt zijn bijna alle partijen hem later gaan napraten. „Waar mogelijk worden asielzoekers opgevangen in de eigen regio”, schreef de SP in 2012 (verkiezingsprogramma). Opvang hoort „in de regio waar de vluchtelingen vandaan komen”, zei de CU in 2010 (verkiezingsprogramma). „Opvang in de regio [...] is noodzakelijk”, aldus D66 in 2015 (Actieplan vluchtelingen). „Opvang bij voorkeur in de regio”, meende de PVV in 2010 (verkiezingsprogramma). „Opvang vindt in de regio van herkomst plaats”, aldus het CDA in 2012 (verkiezingsprogramma). Ik kon de term alleen bij de SGP niet terugvinden: die hebben van oudsher het Opperwezen als opvangregio.

Het interessante is: nu de EU, met de rug tegen de muur, hoopt regionale opvang van vluchtelingen in buurland Turkije te regelen, reageren Nederlandse politici lauw. Ze hebben zorgen over persvrijheid en mensenrechten in Turkije. Over visumvrij reizen naar de EU. Over Europese miljarden voor de Turken. Over een mogelijk EU-lidmaatschap van Turkije.

Ik begrijp het allemaal. Turkije speelt de EU schaamteloos uit. Aan de andere kant: hadden al die pleitbezorgers voor regionale opvang wérkelijk gedacht dat de regio ons immense probleem even gratis zou oplossen?

En: wie vluchtelingen regionaal wil opvangen, zal regionale normen moeten tolereren. Wij kunnen daar een modeldemocratie willen, gelijke rechten voor iedereen en gratis schoolzwemmen voor alle kinderen, maar daar gaan we niet over.

Anders gezegd: partijen die nu sceptisch zijn over een deal met Turkije, hebben blijkbaar nooit de gevolgen van het jarenlange pleidooi voor opvang in de regio ingezien. Misschien zeiden ze maar wat. Of denken ze nu: laten we maar even verzwijgen wat we al die jaren zeiden.