Fraudebestendige zorg begint bij je eigen administratie, overheid

Fraude plegen met pgb is makkelijker dan géén fraude plegen met het pgb, ervaart Annemarie Haverkamp. Ze probeert al acht maanden te veel betaald salaris terug te storten.

DEN HAAG - Publieke tribune tijdens het debat in de Tweede Kamer over de aanhoudende betalingsproblemen met het persoonsgebonden budget (pgb). Foto Martijn Beekman/ANP

De uitbetaling van persoonsgebonden zorgbudgetten (pgb’s) moet weg bij de Sociale Verzekeringsbank, vinden PvdA en VVD. Het regent klachten, de chaos is onhoudbaar. Vanmiddag debatteert de Tweede Kamer erover. Dit is mijn verhaal.

Een van de begeleiders die mijn gehandicapte zoon Job (12) helpt met plassen, poepen, eten, drinken, praten en spelen heeft 1.444 euro te veel uitbetaald gekregen. Dat willen we teruggegeven aan de staat, want die zit al zo krap als het om zorg gaat. Maar hoe?

Gewoon bellen, dachten we negen maanden geleden. Toen wisten we al dat er iets fout ging. Want toen veranderde het potje waaruit Jobs vijf begeleiders betaald worden. Vielen we eerst onder de Jeugdwet, nu is dat de Wet Langdurige Zorg. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) vond die overgang ingewikkeld. Onze zorgverlener kreeg drie maanden op rij betaald uit beide potjes. „Niet goed!”, zeiden wij.

We hadden die zomer net een periode achter de rug van dagelijks bellen met de SVB omdat Jobs begeleiders géén salaris kregen. Dat was in de tijd dat de verdeling van de pgb’s net van het rijk naar de gemeenten was gegaan en dat niet langer de budgethouders de vergoedingen mochten uitbetalen, maar de SVB daarvoor werd aangewezen. Het werd een drama, dat landelijk leidde tot ontelbaar veel boze en hongerige zorgverleners.

Toen dat probleem net goed en wel was opgelost, kreeg een van Jobs helpers dus opeens te véél geld. Onze zorgverlener had van die 1.444 euro naar een tropisch eiland kunnen gaan, een tweedehands auto kunnen kopen of een cursus yoga kunnen volgen. Dat is allemaal niet gebeurd. Keurig als we zijn willen we het beeld van frauderende gehandicapten en hun verzorgers – ooit de aanleiding voor die hele pgb-‘hervorming’ – rechtzetten.

Tig keer over gebeld
Jobs vader belt sinds juli 2015 over deze 1.444 euro. Sinds januari zelfs twee keer per week, op woensdag en op vrijdag. Het antwoord is vrijwel altijd hetzelfde. „Het is bij ons in behandeling.” Soms wordt de naam genoemd van een zekere medewerker die erover zou gaan. Laten we zeggen meneer De Bruin. Maar meneer De Bruin is er nooit en heeft zich tot op heden ook niet merkbaar met de kwestie bemoeid.

Mijn man denkt dat meneer De Bruin niet bestaat. Dat hij een verzinsel is. Een codewoord. Weet je het echt niet meer als SVB-medewerker, roep dan heel hard die naam door het kantoor. Opgetrokken wenkbrauwen achter de vele bureaus. Oef, die heeft een meneer de Bruin…

In januari stuurden we screenshots van de bankrekening van Jobs begeleider naar de SVB. Plus een brief met uitleg. Hielp ook niet.

Ons volgende idee is om met een envelopje met 1.444 euro naar het kantoor van de SVB te fietsen. We brengen op die 1.444 euro wel 133 euro in mindering. Want dat laatste bedrag komt een van Jobs andere begeleiders alweer een paar maanden tekort. Foutje van de SVB. Tig keer over gebeld. ‘In behandeling.’ Ik heb het inmiddels van mijn privérekening overgemaakt naar onze begeleider, want ze heeft er eerlijk voor gewerkt. De illusie dat de SVB in staat is die fout te herstellen, hebben we niet meer.

Met 1.311 euro op zak gaan we dus binnenkort naar de Sociale Verzekeringsbank. We geven de envelop persoonlijk af. Aan meneer De Bruin.

Annemarie Haverkamp is journalist en moeder van een verstandelijk en lichamelijk gehandicapte zoon.