EU en Turkije eens over grote lijnen aanpak vluchtelingencrisis

Op 17 en 18 maart moet er een definitief akkoord liggen als alle details zijn uitonderhandeld.

De Turkse premier Ahmet Davatoglu verlaat de EU-top. Foto Thierry Charlier / AFP

Er is maandag nog geen akkoord bereikt tussen de EU en Turkije over hoe de stroom vluchtelingen moet worden ingeperkt, maar de leiders van de verschillende landen zijn het op hoofdpunten met elkaar eens geworden. Er is goede hoop dat er bij een volgende ontmoeting op 17 en 18 maart een definitieve overeenkomst kan worden getekend, nadat alle details zijn ingevuld.

De belangrijkste afspraken zijn dat Turkije bereid is naast economische migranten ook Syrische oorlogsvluchtelingen terug te nemen die illegaal de oversteek naar Griekenland maken. In ruil daarvoor moet het budget voor noodhulp aan Syriërs in Turkije door de EU verdubbeld worden. En de EU moet per teruggenomen Syriër zelf een Syrische vluchteling rechtstreeks vanuit Turkije opnemen in een van de lidstaten.

Onze redacteuren Wim Brummelman en Stéphane Alonso schrijven vandaag in NRC dat de Turken daar niet direct veel mee opschieten: “Maar het zou wel een cruciale opmaat zijn naar het Merkel-plan: als het ontmoedigingsbeleid werkt en de illegale overtochten wezenlijk afnemen, zou een kopgroep van EU-landen, waaronder Duitsland en Nederland, bereid zijn om een serieuze luchtbrug op te tuigen.”

Doorbraak

Verschillende EU-leiders hebben de uitkomst van deze top al een doorbraak genoemd. Angela Merkel zei na afloop: “Als de maatregelen worden geïmplementeerd zijn ze een doorbraak om te voorkomen dat mensen in een boot klimmen om zich in Europa te vestigen.” President Donald Tusk van de Europese Raad zei dat “de dagen van onregelmatige migratie naar Europa voorbij zijn”.

Mark Rutte liet volgens persbureau ANP optekenen dat het plan “zeer kansrijk is”. Hij denkt zelfs dat “mensensmokkelaars binnen twee of drie weken een ander vak moeten zoeken”.

Extra eisen

Als aanvullende eis stellen de Turken dat het afschaffen van de visumplicht voor Turken die naar de EU willen reizen al ingaat in juni, in plaats van eind dit jaar. Volgens onze redacteuren Wim Brummelman en Stéphane Alonso is dat vooral afhankelijk van de Turken zelf:

“Zij moeten voor die tijd aan een reeks EU-standaarden zien te voldoen (werkende douane, biometrische paspoorten) en waarschijnlijk gaat dat niet lukken. Volgens ingewijden is deze eis dan ook vooral voor binnenlands politiek gebruik.”

Daarnaast willen de Turken op verschillende deelgebieden onderhandelen over de stappen die nodig zijn om lid van de EU te worden.

‘Koehandel’

Vluchtelingenorganisatie UNHCR van de Verenigde Naties is kritisch op het voorgenomen plan, meldt persbureau Reuters. Directeur Vincent Cochetel van de Europese afdeling van UNHCR zegt dat Irakezen, Iraniërs en Afghanen maar een kans van 3 procent hebben om asiel te krijgen in Turkije. Hen terugsturen zou alleen mogelijk moeten zijn als Turkije kan garanderen dat ook deze vluchtelingen behandeld worden in lijn met internationale mensenrechtenverdragen.

Over het voornemen meer geld beschikbaar te stellen voor de noodopvang van vluchtelingen in Turkije is de UNHCR wel positief.

Twitter avatar RefugeesMedia UNHCRNews UNHCR welcomes the EU’s financial contribution to support Turkey, which hosts close to 3mill refugees, and refugee communities there.

Amnesty International is uitgesproken negatief over de afspraken. Volgens de mensenrechtenorganisatie is het plan een vorm van “koehandel” en een “nieuw dieptepunt”:

“Het is verontrustend dat het opnemen van een Syrische vluchteling in de EU afhankelijk is van een andere Syriër die zijn leven riskeert op de dodelijke zeeroute naar Griekenland.”

    • Joram Bolle