Vier vragen over de dopingzaak rond Maria Sjarapova

De voormalig nummer één van de wereld testte positief bij de Australian Open op het middel meldonium. Waarom gebruikte ze dat?

Foto Reuters

De eerste grote sponsoren hebben zich al gedistantieerd. Nike, jarenlang kledingsponsor van Maria Sjarapova, zegt in een statement “bedroefd en verrast te zijn” en de samenwerking met de Russische tennisster te schorsen hangende het onderzoek naar haar dopinggebruik. In 2010 sloot zij nog een overeenkomst voor acht jaar af met het sportmerk, voor een bedrag van naar verluidt 64 miljoen euro. Ook horlogeproducent TAG Heuer en autofabrikant Porsche hebben de banden met Sjarapova gebroken.

Maandag maakte Sjarapova op een persconferentie in een hotel in Los Angeles bekend dat ze onlangs positief heeft getest bij een dopingcontrole. De voormalig nummer één van de wereld werd op de Australian Open betrapt op het gebruik van meldonium, een medicijn tegen hartfalen. Dit gebeurde op 26 januari, de dag dat ze in de kwartfinale had verloren van de Amerikaanse Serena Williams.

Voor de persconferentie werd maandag druk gespeculeerd, na de aankondiging van Sjarapova dat zij met groot nieuws zou komen. Gesuggereerd werd dat ze haar tennisloopbaan zou beëindigen vanwege aanhoudend blessureleed. Maar het werd een andere schokbekentenis. Aan stoppen denkt ze niet, ze hoopt op een nieuwe kans, vertelde ze. “Zo wil ik mijn carrière niet eindigen, in een hotel downtown Los Angeles, met lelijk tapijt.”

Vier vragen over de zaak:

1. Waarom gebruikte ze meldonium?

Ze gebruikt het middel al sinds 2006 op doktersadvies vanwege “verschillende gezondheidsproblemen”, waaronder een tekort aan magnesium en tekenen van diabetes. Gebruik van het middel was toegestaan tot 1 januari 2016. Sinds die datum staat meldonium op de dopinglijst van wereldantidopingorganisatie WADA nadat uit onderzoek is gebleken dat het een positieve werking heeft op het uithoudingsvermogen.

Sjarapova is op 22 december per e-mail geïnformeerd over de vernieuwde lijst met verboden middelen. Maar de tennisster erkende dat ze niet naar de lijst heeft gekeken. Dat is opmerkelijk, aangezien een topspeelster als Sjarapova samenwerkt met een team professionals, bestaande uit coaches, fysiotherapeuten en medici. Dat oogt slordig en naïef. “Ik neem de volledige verantwoordelijkheid”, vertelde ze. “Ik heb een grote fout gemaakt. Ik heb mijn fans en mijn sport in de steek gelaten.”

2. Waarom is meldonium nu verboden?

Bij WADA stond meldonium al sinds 2015 op de ‘monitoring list’. Een lijst met middelen waar sporters al wel op getest worden, maar waar nog geen straffen voor worden uitgedeeld. Het is meer een inventarisatie. Als blijkt dat een middel misbruikt wordt, komt het daarna alsnog op de verboden lijst van WADA. Zo ook met meldonium.

Er is geen onderzoek gedaan naar de werking van het middel bij gezonde mensen en dus is het de vraag of de prestaties van gezonde sporters verbeteren. De fabrikant van het medicijn beweert op de site van wel, maar er is nooit onderzoek gedaan naar de uitwerking van meldonium op gezonde mensen.

3. Hoe lang wordt Sjarapova geschorst?

De internationale tennisfederatie ITF zal zich nu buigen over de zaak en de strafmaat bepalen. Vanaf komende zaterdag is Sjarapova voorlopig geschorst, in afwachting van de definitieve beslissing. De vraag is of haar verklaring als plausibel wordt gezien: gebruikte ze het middel daadwerkelijk zonder opzet? “Bij opzettelijk gebruik kun je uitgaan van een schorsing van vier jaar. Als er geen opzet verondersteld wordt, kun je uitgaan van twee jaar of misschien nog minder”, zei Herman Ram, de directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, tegen de NOS.

4. Ze is niet de enige sporter die betrapt is op meldonium, hoe kan dat?

Meldonium is een middel dat vooral in Rusland en Oost-Europa veel gebruikt wordt. Vooral tegen hartfalen of pijn op de borst. Sjarapova is dan ook niet de eerste Oost-Europese sporter die positief test. Maandag werd ook bekend dat de Russische ijsdanseres Ekaterina Bobrova, oud-Europees kampioene, werd betrapt op meldonium. Eerder testten ook de Russische wielrenner Eduard Vorganov en Oekraïense biatlete Olga Abromova positief.

Herman Ram voorspelde drie weken geleden al meerdere positieve testen. “Als er een nieuw middel op de dopinglijst komt, merk je altijd dat het nog onbekend is en er daardoor startproblemen zijn. Er lopen dan direct sporters tegen de lamp.”

Imagoschade dreigt. Samen met Williams gaf Sjarapova het vrouwentennis kleur sinds de Russin in 2004 doorbrak op Wimbledon, waar ze als zeventienjarige won. Sjarapova is uitgegroeid tot een ‘merk’, onder meer met haar snoepjeslijn Sugarpova en een eigen kledinglijn bij Nike. Volgens zakenblad Forbes is de vijfvoudig grandslimwinnares de best betaalde vrouwelijke sporter ter wereld: ze verdiende 27 miljoen euro in een jaar tijd, zo bleek uit een berekening vorige zomer, het merendeel komt van sponsors.

Sporters moeten van tevoren aangeven wat ze gebruiken en waarom. Ook als het om een nieuw middel gaat. De sporters onder het niveau van de wereldtop kunnen er nog wel mee wegkomen als ze niet op de hoogte zijn van de nieuwe regels. Ram: “Als zij achteraf kunnen aantonen dat ze het daadwerkelijk op doktersvoorschrift gebruiken, kunnen ze dispensatie krijgen.”

Voor de wereldtop, waar Sjarapova toe behoort, zijn de regels echter onverbiddelijk.