Van persvrijheid in Turkije is niets over

Dwars Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

De afgelopen twee weken heb ik alles verzameld wat ik tegenkwam over mijn collega’s van de media. Dit was de oogst. Gearresteerde journalisten. Bedreigde journalisten. In elkaar geslagen journalisten. Ter dood veroordeelde journalisten. Vermoorde journalisten. Verboden kranten. Uit de lucht gehaalde zenders. In Egypte. Iran. Soedan. In door Israël bezet gebied (door Israël). Oeganda. India. Overal. Trump houdt evenmin van journalisten.

Turkije spant de kroon. Iran is ook heel slecht: het staat op de Press Freedom Index 2015 van Reporters Without Borders op plaats 173 van 180 (met Nederland op 4), en Turkije op 149. Maar ik wed dat ze in 2016 op de index van plaats wisselen. In Iran is nog een deel van de autoriteiten bereid wat meer persvrijheid toe te staan. In Turkije is alleen de weg naar de afgrond van de tirannie open.

Vrijdag werd de grootste oppositiekrant, Zaman (oplage 650.000), onder staatstoezicht geplaatst. Hoofdredactie natuurlijk ontslagen, online archief gewist, etcetera. Maar een andere zaak symboliseert volgens mij nog beter de huidige Poolwinter: die van de onthulling in mei 2015 door de krant Cumhuriyet van een wapenzending van de inlichtingendienst MIT de grens over naar de Islamitische Staat. President Erdogan was echt razend. Hij gaf persoonlijk opdracht om hoofdredacteur Can Dündar en bureauchef Ankara Erdem Gül aan te klagen wegens laster, spionage en poging tot omverwerping van zijn bewind.

Het zal wel blijven bij wat zouteloze oproepen van Europa tot respect voor de persvrijheid

De openbaar aanklager deed zijn plicht en eiste tegen ieder van hen: één levenslange gevangenisstraf met verzwaard regime, één keer gewoon levenslang en nog eens dertig jaar gevangenis. Dündar en Gül werden in november vastgezet. Nu is er nog één rechtbank die niet door Erdogan wordt gecontroleerd, en dat is het Constitutionele Hof. Dat gelastte een week geleden de vrijlating van de twee hangende hun proces, omdat hun vrijheid van meningsuiting was geschonden. De president van het hof zei ook dat zijn uitspraken voor iedereen golden, „leiders zowel als burgers”.

Turken gingen de straat op nadat de politie de redactie vanZaman was binnengevallen.Foto Ozan Kose/AFP

Maar niet voor Erdogan, vond die zelf.

„Ik hoef dit niet te accepteren, dat wil ik duidelijk maken. Ik gehoorzaam noch eerbiedig dit besluit.”

De president van een land over de hoogste rechter! Dündar en Gül zijn nog op vrije voeten, maar hoelang nog? Een televisiezender die hen interviewde, werd halverwege uit de lucht gehaald.

Europa sluit de ogen voor de ontdemocratisering van Turkije. Het gaat boven alles om een deal met Turkije waaronder dat land zo veel mogelijk vluchtelingen/migranten terugneemt en de rest tegenhoudt. Dus het zal wel blijven bij wat zouteloze oproepen tot respect voor de persvrijheid, en dan gauw weer door. Maar wat denkt u zelf: kunnen er met dit Turkije betrouwbare zaken worden gedaan?

Dit is wel aardig: Rusland riep zaterdag Europa op Turkije te dwingen de regels van vrije meningsuiting na te leven.