‘Turkije bereid alle vluchtelingen terug te nemen’

De Turkse premier Davutoglu (midden) tijdens overleg met zijn EU-collega's, vandaag in Brussel. Foto: AP

Een langverwachte doorbraak in de Europese vluchtelingencrisis lijkt een stap dichterbij. Volgens ingewijden wil Turkije niet alleen, zoals het eerder al aangaf, economische migranten terugnemen die de oversteek naar Griekenland maken, maar zou het nu ook bereid zijn om dit met Syrische oorlogsvluchtelingen te doen.

De nieuwe Turkse toezegging zou betekenen dat iedereen die in Griekenland aankomt, in principe wordt teruggestuurd. Voor elke Syriër die Turkije terugneemt, zou de Europese Unie zich vervolgens verplichten tot het opnemen van één Syrische vluchteling, rechtstreeks vanuit Turkije.

Bovendien vraagt Turkije om een verdubbeling van het bedrag om Syrische vluchtelingen op te vangen. De EU had al drie miljard euro beloofd, dat zou Turkije nu graag tot zes miljard euro verhoogd willen zien.

De leiders van de EU praten vandaag op een speciale top in Brussel met de Turkse premier Ahmet Davutoglu over dit plan. Het werd zondagavond al uitgewerkt tijdens een zes uur durend vooroverleg tussen Davutoglu, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en premier Mark Rutte. Nederland is op dit moment roulerend EU-voorzitter.

Volgens ingewijden is de deal „fragiel” en zal veel afhangen van de politieke wil vandaag van EU-leiders om de impasse van de laatste maanden te doorbreken en de dynamiek rondom de vluchtelingencrisis wezenlijk te veranderen. De top duurt mogelijk tot vanavond.

Als de deal er komt, zou dat een belangrijke doorbraak betekenen. EU-leiders proberen de instroom van vluchtelingen vanuit Turkije al maanden vergeefs onder controle te krijgen. Een kopgroep van EU-landen, onder leiding van Merkel, stelt voor om vluchtelingen rechtstreeks uit Turkije op te nemen, op legale wijze, in combinatie met een hard terugkeerbeleid ten aanzien van iedereen die illegaal binnenkomt. Dit plan-Merkel, in Nederland bekend als het plan-Samsom, moet vluchtelingen ontmoedigen om de gevaarlijke oversteek te maken en hun tegelijk een legaal alternatief bieden.

In het plan-Merkel beginnen EU-landen ruimhartig met het opnemen binnen hun grenzen van vluchtelingen in Turkije. Het voorstel dat vandaag in Brussel op tafel ligt, gaat niet zo ver. EU-landen zullen in eerste instantie niet meer Syriërs opnemen dan Turkije terugneemt uit Griekenland. Maar als deze uitruil blijkt te werken, en de instroom vanuit Turkije naar Europa voldoende vermindert, dan zouden een aantal EU-landen, waaronder Duitsland en Nederland, bereid zijn tot grotere stappen.