Studenten móéten wel in spits reizen

Studenten protesteren tegen het voornemen colleges later op de dag te geven. Volgens NS gaat dat gebeuren. Volgens de universiteiten niet.

Foto ROBIN UTRECHT/ANP
Update 8 maart 10.00 uur: De aangekondigde protestactie NK treinreizen heeft dinsdagochtend niet geleid tot extra drukte in de spits. Op Facebook hadden meer dan 27.000 studenten aangegeven deel te zullen nemen aan de actie, uit protest tegen de oproep van NS-topman Roger van Boxtel aan hogescholen en universiteiten om colleges buiten de spitsuren te plannen. Dat aantal werd volgens NS echter bij lange na niet gehaald: “Er waren op enkele stations meer media dan studenten,” aldus een woordvoerder van NS. 

Studenten weren uit de trein tijdens de spits. Dat is de inzet van de Nederlandse Spoorwegen, en voor diezelfde studenten reden om dinsdag actie te voeren. Het plan is om massaal tijdens de spits te gaan reizen. Maar het is de vraag of die acties nodig zijn.

Aanleiding zijn uitlatingen van NS-topman Roger van Boxtel. Hij bepleit aanpassing van de collegeroosters om het spitsverkeer te ontlasten. Dat kan als colleges later op de dag of ’s avonds beginnen. Studenten beschouwen dat als ‘uitholling’ van hun ov-kaart. Maar in de praktijk blijken universiteiten niet of nauwelijks van plan om hun collegetijden aan te passen aan de piekuren van NS.

Van Boxtel gooide vorige week olie op het vuur bij de presentatie van de nieuwe strategie van het spoorbedrijf. Als studenten buiten de spits reizen, komt er wat ruimte in de bomvolle spitstreinen. Hij noemde de universiteiten van Utrecht, Groningen en Twente die zich flexibel zouden opstellen. Met de twee universiteiten in Amsterdam en die van Leiden ging hij praten om hetzelfde te bereiken. En de Hogeschool Utrecht gaat les geven tot zeven uur ’s avonds.

Maar een rondgang in het hoger onderwijs wijst uit dat de bereidheid tot roosteraanpassingen minimaal is. De universiteiten van Twente, Groningen en Nijmegen ontkennen plannen om collegeroosters aan te passen. Ook de Vereniging Hogescholen heeft met verbazing kennis genomen van de uitspraken van Van Boxtel. „We hebben geen afspraken gemaakt en ook niet met hem gesproken”, aldus een woordvoerder. „De kwaliteit van het onderwijs staat voorop. En schuiven met collegeroosters is complex en ingrijpend.”

Goedkoper en minder druk

Minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) wil wel. Eind vorig jaar bepleitte een door haar ingestelde taskforce onder leiding van de Rotterdamse oud-wethouder Jeannette Baljeu maatregelen om studenten uit de spitsdrukte te halen. Het mes zou aan twee kanten snijden: een goedkopere ov-studentenkaart – Bussemaker wil zo 200 miljoen euro besparen – én minder drukte in de spits. NS kampt met een tekort aan materieel, onder meer omdat het bedrijf vorig jaar een generatie verouderde treinen van het spoor heeft gehaald, terwijl de nieuwe treinen pas eind dit jaar worden opgeleverd.

Maar de onderwijsinstellingen willen niet. Een woordvoerder van de Universiteit Twente, een universiteit die Van Boxtel noemde, zegt: „Flexibele collegeroosters worden bij ons helemaal niet overwogen. We moeten voldoen aan prestatieafspraken en een minimumaantal contacturen per student per week. Dat vergt hele strakke planning van de roosters. Daar gaan we niet in schuiven.”

De Universiteit Groningen ziet nauwelijks mogelijkheden. „We willen reizen buiten de spits stimuleren”, zegt een woordvoerder. „Maar niet door te schuiven met roosters. We kijken of het mogelijk is studenten uit trein of bus te krijgen door hun e-bikes aan te bieden.”

Ook woordvoerders van de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit geven Van Boxtel weinig kans. De Radboud Universiteit in Nijmegen heeft de ruimte niet voor flexibele roosters. „Sinds 2011 moeten we onze 19.900 studenten minimaal 15 contacturen per week aanbieden. Als we later moeten beginnen, komen we lokalen tekort.” Ook voor de Universiteit Utrecht is het de vraag of er voldoende collegezalen zijn. De Hogeschool Utrecht werkt wel aan flexibeler collegeroosters.

Studentenbonden vinden dat ze te weinig gekend zijn in de plannen voor flexibilisering, zo schrijven de voorzitters van de LSVb en de studentenvakbond van Delft in een brief aan Van Boxtel. Het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) vindt dat geen enkele reizende student verplicht kan worden de spits te mijden.