Matchfixing: hoeveel onschuld zijn we kwijt? Het blijft een gok

Bij drie duels zijn afwijkende gokpatronen geconstateerd. Dat zegt nog niks.

FotoIllustratie Ruben L. Oppenheimer

Maart 2013, financiële crisis bij de Belgische tweedeklasser White Star Woluwe. De salarissen van de voetballers zijn al drie maanden niet uitbetaald. Spelers en technische staf besluiten in staking te gaan en niet te spelen in de derby tegen FC Brussels. Gevolg: een juniorenteam van de club speelt de wedstrijd. FC Brussels zal de wedstrijd bijna zeker winnen nu het tegen een juniorenploeg uitkomt, zo verwachten gokkers.

Het nieuws zorgt voor een plotse verandering op de gokmarkt, er wordt vanaf dan alleen maar geld ingezet op een zege van FC Brussels, vertelt Gerke Berenschot. Hij is jurist, onderzoeker en bestuurslid bij Transparency International Nederland. Hij gebruikt het voorbeeld van de Belgische wedstrijd regelmatig in zijn presentaties. Verdacht gokpatroon? Nee. „Hier was een plausibele verklaring voor.” White Star Woluwe verloor: 3-0.

Gokkantoor in Zuid-Duitsland

We spreken Berenschot naar aanleiding van de gokpatronen bij duels in het Nederlandse voetbal: bij drie eredivisiewedstrijden zijn afwijkende gokpatronen geconstateerd. Eerst werd woensdag via een documentaire over matchfixing van de Duitse zender ARD bekend dat bij een wedkantoor in Duitsland bovengemiddeld veel gegokt is op NEC-Willem II, half januari. Gokkers zetten in op een thuiszege van NEC, die er kwam (1-0). Nu zijn daar twee nieuwe gevallen bijgekomen, maakte de KNVB dit weekend bekend. Er is „bovengemiddeld veel gegokt” op FC Twente-SC Cambuur (3-0) en FC Utrecht-Willem II (2-1) van twee weken terug. Dit blijkt uit een rapport van een Duitse kansspelaanbieder, dat de KNVB in handen kreeg nadat het onderzoek deed naar het duel van januari.

Matchfixing? Nee, die link moet niet meteen gelegd worden, zegt de voetbalbond. „Bij een afwijkend gokpatroon is er niet per definitie sprake van matchfixing. Daarvoor is meer bewijs nodig”, stelde Wouter Boshuis, integrity officer, op de site van de KNVB. Andere mogelijke verklaring: het kan zo zijn dat de quotering op een wedstrijd gunstig is en dat gokkers dit via internet met elkaar delen waardoor de inzet toeneemt.

Gebeurden er vreemde dingen bij de drie wedstrijden? Meest opvallend was NEC-Willem II. Arbiter Jochem Kamphuis gaf NEC een betwiste strafschop, nadat de bal tegen de hand van Willem II-verdediger Dries Wuytens was aangeschoten. En Willem II-verdediger Frank van der Struijk werd weggestuurd na zijn tweede gele kaart, terwijl hij zijn tegenstander niet raakte bij de bewuste actie. De UEFA liet Willem II weten dat er geen aanleiding is voor nader onderzoek.

Wéér Utrecht-Willem II

De timing van de twee duels van twee weken terug was saillant. Ze volgden kort op het rapport van de integriteitseenheid van de KNVB, waarin op basis van e-mailverkeer werd vastgesteld dat er voor het eerst matchfixing heeft plaatsgevonden in het Nederlandse betaald voetbal: bij FC Utrecht-Willem II (1-0) in 2009, met als spil oud-Willem II-speler Ibrahim Kargbo. „Daarmee heeft het Nederlands voetbal zijn onschuld verloren”, zei Gijs de Jong, operationeel directeur. Zes dagen later stond FC Utrecht-Willem II weer op het programma, met afwijkend gokpatroon. Toeval? „Ja, puur toeval”, zegt een woordvoerder van de KNVB.

Gokaanbieders hebben belangrijke informatie, zij kunnen het gokgedrag van de accounts analyseren en weten waar de gokkers gevestigd zijn. Ook kunnen zij naar overeenkomsten tussen ip-adressen en e-mailadressen van de gokkers kijken, zegt Berenschot. Maar in diverse Europese landen – waaronder Nederland – is er een mismatch tussen kansspelaanbieders, bonden en toezichthoudende organisaties: informatie-uitwisseling verloopt stroef.

In veel gevallen is er een verklaring waarom de gokmarkt omslaat. Zo wijst Berenschot op de doelmannencrisis bij de Engelse laagvlieger Alfreton Town, oktober 2014. De laatste fitte doelman raakte geblesseerd, in de voorronde van de FA Cup tegen Lincoln City. Een middenvelder moet keepen. De gokmarkt reageert: er werd alleen nog maar ingezet op tegenstander Lincoln City. Gokkers krijgen gelijk, Lincoln wint met 5-1. Van matchfixing is geen sprake – zover bekend. Maar, zegt Berenschot: net zo vaak zijn gokpatronen onverklaarbaar. „Dan is het zaak goed samen te werken met de gokbedrijven.”