Hoe winnen vanzelfsprekend werd

Kramer in actie op de 10 kilometer in Berlijn. Foto: Jerry Lampen/ANP

Tussen neus en lippen door zei Jan Blokhuijsen alles, in dat ene zinnetje na afloop van de eerste dag van het WK allround. „Om mee te doen voor plek één moet ik nog een jaartje wachten”, klonk het lachend uit de mond van de nummer twee in het klassement. Leider Sven Kramer wist een paar minuten later in de catacomben van het sfeervolle Berliner Sportforum niet eens hoe groot zijn voorsprong was. Of die bijna nonchalante houding eens temeer aangaf hoe groot zijn superioriteit was? „Zo kun je dat wel zien.”

Met zijn achtste wereldtitel in tien jaar tijd is Sven Kramer (29) zonder enige twijfel de beste allrounder aller tijden. Groten als Clas Thunberg, Oscar Mathisen (beiden vijf titels), Rintje Ritsma (vier), Ard Schenk, Eric Heiden en Johann Olav Koss (allen drie) heeft hij allang achter zich gelaten. Hoe goed is de sporter die ondanks winst bij EK en WK allround plus goud in een toptijd bij de WK afstanden niet eens meer wordt genomineerd als Sportman van het jaar, zoals Kramer in 2015? Winnen als vanzelfsprekendheid.

Niets tegen te beginnen

Het kerkhof met slachtoffers van grootvorst Kramer is na tien jaar tien overvol. En dan gaat het niet om de minsten. „Ik kan net zo goed stoppen”, jammert de Noorse stayer Eskil Ervik in het Berliner Sportforum in november 2006. Na de Spelen van Turijn had hij zich nog één keer een zomer lang afgepeigerd om Kramer te verslaan. Maar na een raketstart op de vijf kilometer is hij kansloos: 6.09 om 6.16. „Hier is niets tegen te beginnen”, beseft Ervik direct na zijn race. „Deze jongen is de komende jaren onverslaanbaar.”

De Amerikaan Chad Hedrick was wereldkampioen allround 2004, landgenoot Shani Davis de twee jaar erna. Maar tegen Kramer blijkt geen kruid gewassen. „Dit is schaatsen in twee verschillende klassen”, concludeert Davis snel. Bij de TVM-ploeg beschikt zijn Nederlandse rivaal over meer middelen dan alle concurrenten bij elkaar. Davis switcht met succes naar sprint en middenafstand. Hedrick stopt gedesillusioneerd in 2010. Nooit meer in de buurt van een allroundtitel geweest.

In de tussentijd ‘vermoordt’ Kramer bijna achteloos Enrico Fabris, de Italiaanse uitblinker van de Spelen van Turijn. Na een nipte nederlaag bij het EK 2007 breekt abrupt de veerkracht van de stylist uit Asagio. Een paar weken later wint Kramer in Thialf zijn eerste wereldtitel, met meer dan een punt voorsprong op de Italiaan. „Ik zou wel bij Sven in de ploeg willen rijden”, treurt Fabris het jaar erna. Kramer weet genoeg. Geen last meer van.

Håvard Bøkko dan? Openingen van 10,0 op de 500 meter, onder 13 minuten op de tien kilometer. Geboren allrounder. Kramer mag hem wel, zijn Noorse rivaal en diens coach Peter Mueller. Maar het blijft bij vriendschap vanuit een mentaal overwicht. Met weergaloze versnellingen sloopt hij de Noor zonder mededogen bij de WK in Kolomna 2008. Is Bøkko een jaar later in Hamar ‘beter dan ooit’? Kramer is ‘gewoon’ nog beter. Zelfs Bøkko breekt. Nog altijd vecht de Noor, in Berlijn vierde, tegen knie- en motivatieproblemen.

Het Amerikaanse talent Jonathan Kuck heeft in 2010 in Thialf het weekeinde van zijn leven. Maar ook vlak na de dramatische wisselfout in Vancouver en ondanks ziekte wint Kramer zijn vierde WK allround. Kuck haalt zijn piek nooit meer en kiest voor een studie. Is de Rus Ivan Skobrev de nieuwe heerser, als Kramer een jaar later ontbreekt door ernstige fysieke en mentale problemen? Bij zijn comeback in 2012 zet de Fries Skobrev direct op zijn plaats en wordt uitgerekend in Moskou wereldkampioen allround. ‘Dag Rus’, zoals Ard Schenk ooit grapte.

Kramer traint gewoon hard door

Tegenstand in eigen land? Ploeggenoot Blokhuijsen lijkt in de zomer van 2012 sterker. Maar Kramer zet coach Gerard Kemkers en de ploeg naar zijn hand. Blokhuijsen blijft steken op de tweede plaats, vertrekt bij TVM en raakt na de Spelen van 2014 in een dip. Koen Verweij dan, die in het olympisch jaar bij afwezigheid van de geblesseerde Kramer in Thialf het WK allround wint? In de zomer die volgt komt het nieuwe idool dertien kilo aan. Kramer traint wel gewoon hard door, vindt bij coach Jac Orie opnieuw een stabiele omgeving en is in 2015 in Calgary weer onbetwiste nummer één.

In het Berliner Sportforum is Sverre Lunde Pedersen op de 500 meter langzamer dan onlangs in een trainingsrace. Kramer doet dat al jaren andersom. De 23-jarige Noor strijdt dapper op 1.500 en 5.000 meter maar komt tekort tegen een ouderwetse versnelling van Kramer op de tien kilometer. Maar Pedersen jubelt en juicht: tweede achter Kramer, maar vóór Blokhuijsen. Mentale barrière, beter kan niet.

Denis Joeskov ziet zelfs na 0,7 seconden winst op de 500 meter geen perspectief en geeft op met een liesblessure. De Russische middenafstandspecialist meldt meteen dat hij de allroundtoernooien voortaan links laat liggen als de tien kilometer niet wordt vervangen door een kortere afstand. Zo’n rigoureuze verandering van het format, in juni ter stemming bij het congres van de internationale schaatsbond ISU, lijkt voorlopig de enige manier om de ‘massamoord’ van Kramer op de allroundtoernooien te stoppen.