De moestuin is meer dan AH-hype

Vandaag begint het moestuintjesseizoen weer bij Albert Heijn. Tuincentra zien al jaren groeiende interesse in moestuinen.

Pieter Groenewege en Tiemen Knoop

Sinds deze maandag deelt Albert Heijn weer kleine moestuintjes met radijsjes, tomaten en andere groenten uit. Vorig jaar was de actie enorm populair. Maar waardoor zijn groene vingers zo trendy geworden?

Maar liefst 44 miljoen groentepotjes werden in 2015 uitgedeeld, wat uitmondde in veel foto’s van ontkiemende miniplantjes op social media en ruilcampagnes om de nog missende tuintjes te bemachtigen. Maar ook klonk de klaagzang van mensen van wie de tuinen uitliepen op een mislukking.

Lees ook: Hoe is het met die 44 miljoen tuintjes van vorig jaar afgelopen? Een aardbei maken is niet makkelijk

Albert Heijn heeft geleerd van de vele teleurgestelde beginnende tuiniers van vorige keer en biedt dit jaar extra voorlichting en begeleiding. De supermarkt en het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid (IVN) slaan de handen ineen. Er wordt flink uitgepakt met een uitgebreide handleiding, een ‘Eerste Hulp Bij Moestuinieren-groeikaart’, een moestuinjournaal op de AH-website en een online community waar mensen met hun vragen terechtkunnen.

Dat was ook wel nodig, erkent de supermarktketen zelf. „Niet iedereen is met groene vingers geboren”, vertelt een woordvoerder. „We hebben vorig jaar veel vragen gehad en hebben daarom ingezet op meer hulp en begeleiding dit jaar om iedereen op weg te helpen.” De titel van het persbericht over de actie begint dan ook veelzeggend met ‘Zaaien én oogsten’.

Hierin krijgt de Albert Heijn bijval van tuiniers. „Mensen hebben vaak geen idee wat erbij komt kijken”, aldus Rien Klop, die al meer dan 30 jaar een moestuin bijhoudt. „Ik heb weleens iemand gezien die na zes weken terugkwam bij zijn moestuin en zich afvroeg waar al dat onkruid vandaan kwam. Je moet het echt onderhouden, weten hoe je je weert tegen konijnen en slakken en leren dat je bijvoorbeeld geen gladiolen naast bomen moet planten.”

Was moestuinieren vroeger nog iets voor wereldverbeteraars met autarkische idealen, de afgelopen jaren is het uitgegroeid tot een trend voor iedereen. Een jaar voor de AH-actie zond de VPRO al het programma Maartens moestuin uit, waarbij schrijver Maarten ’t Hart toonde wat nou zo mooi is aan het verpoten van venkel en kapucijners. Het programma werd volgens een woordvoerder van de omroep goed bekeken. Ook amateurtuiniers hebben het idee dat de populariteit van tuinieren al enkele jaren in de lift zit.

„Voor de plek waar ik aan biologisch-dynamisch tuinieren doe is tegenwoordig een wachtlijst”, aldus Hilly Brak, die een moestuin in de buurt van Houten heeft. „Dat was al voor de actie van Albert Heijn.” Hobbytuinier Pieter Groenewege denkt dat de opmars van de hipstercultuur de populariteit van moestuinieren ook in de kaart speelt. „Die mensen zoeken vaak hun hobby’s buiten de gebaande paden.”

Bij Intratuin Utrecht hebben ze de gevolgen van de AH-actie vorig jaar gemerkt. „Mensen beginnen met die kleine potjes van de Albert Heijn en komen naar ons voor grotere potten, aarde en dat soort dingen. Ook de gratis oppotdagen werden afgelopen keer veel beter bezocht”, vertelt een medewerker enthousiast.

Maar ook andere winkels springen in op de hype, zo bewijst een rondje door winkelcentrum Overvecht in Utrecht. De Big Bazar verkoopt zaadjes en plantenbakken. De Hema heeft op de Net Nieuw-tafel kweekpotten en -tuintjes staan. Ook geeft het bedrijf online tips om je moestuin te ‘pimpen’. Winkelketen Action drukte de kweekkist zelfs prominent af in zijn laatste folder.

AH was met zijn moestuintjes geen trendsetter, maar sprong wel in op een bestaande trend en gaf die met de verzamelactie nog een extra impuls. Toch gaat het vaak om beginnerssetjes: zodra het ompotten begint, ben je toch weer aangewezen op tuinzaken.

Deze democratisering van de moestuin wordt herkend door Uit je Eigen Stad, een Rotterdams restaurant dat ook populaire cursussen moestuinieren aanbiedt. „We zien een heel gevarieerde groep mensen: twintigers, gepensioneerden, ouders met kinderen, hoogopgeleiden, laagopgeleiden. Moestuinieren is vooral populairder geworden doordat mensen bewuster willen eten en willen weten waar hun voedsel vandaan komt”, aldus medewerker Ilse Boom.

De moestuin is dus echt mainstream geworden, maar het bijhouden blijft een arbeidsintensieve bezigheid. Dat blijkt ook wel uit de wijze waarop Albert Heijn dit jaar uitpakt met zowel een nieuwe spaargekte als een uitgebreide voorlichtingscampagne. Zullen klanten dit jaar wel massaal de vruchten van hun werk plukken? Boom hoopt van wel:

„Ieder plantje dat uitkomt is toch een klein wondertje. Wie erin slaagt om een courgette te kweken en ziet wat daar allemaal bij komt kijken, zal nooit meer groente in de koelkast laten verleppen.”