Trump heeft nu een echte uitdager, en hij heet Ted Cruz

Ted Cruz won vannacht in twee staten. De Republikeinse voorverkiezingen worden zo een tweestrijd tussen hem en Trump: het nachtmerriescenario voor de partijelite.

De wederopstanding van de presidentscampagne van Ted Cruz vond vrijdag plaats in National Harbor, in de staat Maryland. Daar sprak Cruz op CPAC, het belangrijkste conservatieve congres van het jaar. CPAC was altijd de plek waar de machtige fundamentalistische basis van de Republikeinse Partij schopte tegen de partijtop. Maar deze keer draaide alles om „het gevaar van binnenuit”, zoals Donald Trump genoemd werd. Cruz werd juist op het schild gehesen.

Getergd over het podium lopend, soms bijna schreeuwend, vocht Ted Cruz voor zijn laatste kans. Hij zocht en kreeg de gunst van de meest conservatieve basis van de Republikeinse Partij, die niets van Trump moet hebben. De evangelische kiezers, de anti-abortusactivisten, de vuurwapenbezitters. „Donald Trump komt hier niet langs”, zei Cruz, verwijzend naar Trumps late annulering. „Hij had gehoord dat er conservatieven in de zaal zaten.” Cruz won de traditionele peiling op CPAC: hij kreeg steun van 40 procent van de aanwezigen. Trump kreeg 15 procent.

Onvoorspelbare miljardair

Een dag later maakte Ted Cruz duidelijk dat de Republikeinse nominatie voor Donald Trump nog lang niet binnen is. Cruz won voorverkiezingen in twee staten: Kansas en Maine. Ook Trump won er twee: Kentucky en Louisiana. Cruz haalde iets meer gedelegeerden binnen voor de Conventie van juli. Maar belangrijker is dat Cruz duidelijk heeft gemaakt dat Trump een echte uitdager heeft. De onvoorspelbare miljardair Trump heeft in totaal twaalf staten gewonnen, tegen zes voor Cruz. Dit weekend is de strijd om de Republikeinse presidentsnominatie veranderd in een strijd tussen twee personen.

Marco Rubio en John Kasich eindigden in alle vier staten opnieuw op grote afstand. Ben Carson kondigde op CPAC aan dat hij stopte met zijn – ooit spraakmakende – campagne. Cruz heeft een solide greep gekregen op de conservatieve partijbasis. En hij heeft zijn populariteit vergroot onder nieuwe groepen kiezers, bijvoorbeeld libertairen. De uitslagen lieten zien dat Cruz de laatste paar dagen een grote sprong heeft gemaakt. Onder vroege stemmers won Trump bijna overal ruim, maar de kiezers die de laatste dagen stemden, kozen vaak voor Cruz.

Twee dingen die kort na elkaar gebeurden, speelden mee. Cruz had op CPAC in een vlammend betoog gepleit voor een terugkeer naar compromisloze partijbeginselen. En Trump had in een tv-debat geruzied met Rubio over de lengte van zijn penis. Ted Cruz wierp zich dit weekend op als het enige geloofwaardige alternatief voor Trump.

Politieke messengevechten

Voor de partijtop, die bestaat uit Congresleden en prominenten, is dit een nachtmerriescenario. Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste haten ze Trump en Cruz even diep. Trump is een buitenstaander die de partij kaapt. Cruz heeft als senator zijn partij keer op keer in de problemen gebracht met zijn compromisloosheid. Hij was bereid de federale overheid te sluiten om Obama’s zorgstelsel te dwarsbomen. Trump zwalkt en is grillig. Cruz is goed georganiseerd en is ideologisch radicaal en onveranderlijk. De partij weet niet welk perspectief griezeliger is.

Maar er is nog een tweede, meer tactisch probleem. Dat heeft alles te maken met de Republikeinse Conventie in juli. Het idee wint aan invloed dat de partij het moet laten aankomen op een zogeheten ‘contested convention’. Dit is het idee: geen enkele kandidaat haalt de benodigde meerderheid van 1.237 gedelegeerden, die nodig is om de nominatie binnen te slepen. De kandidaten gaan allemaal naar de Conventie. En daar wordt in geheime stemmingen en politieke messengevechten achter de schermen besloten wie de Republikeinse kandidaat wordt.

Kandidaat John Kasich, die nog geen staat won, was op CPAC enthousiast over dit scenario. „Dat is goed nieuws voor mij, want de Conventie vindt plaats in Cleveland, Ohio.” Kasich is gouverneur van Ohio en suggereerde dat hij de boel daar zo zou kunnen manipuleren, dat zelfs hij nog een kans maakt. Mitt Romney, de kandidaat van 2012, bepleitte vorige week een onbesliste Conventie om Trump te stoppen.

Dramatisch gekelderd

Het kán, maar: dan moeten zo veel mogelijk kandidaten mee blijven doen. Als iedereen blijft meedoen, wordt de kans groter dat Trump niet meer dan 50 procent van de gedelegeerden haalt. Immers: Marco Rubio maakt kans in Florida, en John Kasich in Ohio. De perspectieven voor deze kandidaten zijn na dit weekend alleen dramatisch gekelderd. Rubio, de enige hoop van de partijelite, werd weer overal derde en vierde. Het is twijfelachtig of zijn campagne een verlies in zijn eigen staat Florida overleeft. Ted Cruz snijdt hem nu de pas af en vergroot het gevaar dat Rubio het voor gezien houdt. Als het echt een tweestrijd tussen Trump en Cruz wordt, kan Trump veel eenvoudiger zijn gedelegeerden halen.

Het verloopt allemaal precies volgens plan voor Ted Cruz. Hij wil geen ‘contested convention’. Hij heeft geen vrienden in de hogere partijkringen, en die heb je dan nodig. „De mensen met macht in de partij willen alles op hun manier doen”, zei Cruz op CPAC. „Ze zijn in paniek en verzinnen dan altijd complotten. Maar ik zeg: als je Donald Trump wilt verslaan, dan doe je dat met kiezers, niet met machtsspelletjes.” Als deze voorverkiezing inderdaad uitdraait op een gevecht op de conventievloer, zei Cruz, „dan breekt er een opstand uit”.

    • Guus Valk