Column

Legale migratie moet Europa redden

Het sluiten van de Balkanroute heeft Angela Merkel geweldig geholpen. Iedereen kan zien: hoe meer grenzen je sluit in Europa, hoe groter de chaos wordt. Dit is geen oplossing, maar een schijnoplossing – precies zoals Merkel altijd heeft gezegd. Dit maakt de weg vrij voor haar grote migratiedeal met Turkije.

Aan de Grieks-Macedonische grens wordt gevochten. EU-leiders schelden elkaar uit voor rotte vis. In Griekenland stranden tienduizenden Syriërs, Irakezen en anderen. Volgens UNHCR komt er niemand minder om: vorige week zetten smokkelaars per dag 3.600 mensen over, evenveel als in december. Nu ze niet via Macedonië noordwaarts kunnen, gaan ze via Albanië en Italië. Of over de Zwarte Zee, waar ook Bulgarije, Roemenië, Moldavië, Oekraïne, Rusland en Georgië aan grenzen. In een tv-interview benadrukte Merkel nogmaals dat nationalistische reflexen het migratieprobleem verergeren en Europa kapotmaken. „We hebben echt beleid nodig. Iets wat op termijn werkt. Niet alleen voor drie weken.”

Velen hebben Merkel al afgeschreven. Ze zou compleet geïsoleerd zijn en ongeveer afgezet worden in haar partij. Wir Schaffen Das Nicht, haha. Maar al wordt ze in drie deelstaatverkiezingen in maart flink op de proef gesteld, onderschat Merkel niet. Of je het met haar eens bent of niet, zij heeft wat andere regeringsleiders niet hebben: visie en stalen zenuwen. De gênante vertoningen op de Balkanroute maken de kans dat ze haar beleid kan uitvoeren, alsmaar groter. Haar plan staat als enige nog overeind. In heel Europa sorteren politici daarom voor op Merkels grote deal met Turkije, wie weet al op een top maandag in Brussel.

Zo gaat het vaak : als de nood in Europa het hoogst is, is redding nabij. Ook tijdens de eurocrisis kwam Europa pas vooruit als de lidstaten er zelf niet meer uitkwamen. Griekenland kreeg pas leningen toen het bijna was uitgegleden. Aan de bankenunie gingen maanden high drama vooraf. Ook nu rennen EU-landen eerst achter politieke fantomen aan om zichzelf en kiezers rijp te maken voor een structurele oplossing voor de lange termijn.

Wat Merkel voor ogen heeft, en waarover ze onderhandelt met Turkije, is dat een aantal EU-landen (inclusief de Benelux, al deed de VVD in de Kamer alsof zijn neus bloedde) honderdduizenden vluchtelingen uit Turkije gaat invliegen. Ook co-financiert Europa opvang van vluchtelingen in Turkije. In ruil maken de Turken een eind aan de mensensmokkel . Als vluchtelingen legaal kunnen komen, nemen ze geen opblaasboten. Als zij in Turkije asiel aanvragen voor Europa, kunnen Europese migratiefunctionarissen hun verhaal rustig checken - iets wat nu op Griekse eilanden onmogelijk is. Zo bepaalt Europa wie er binnenkomt, niet smokkelaars. Schengengrenzen kunnen dan langzaam weer open, waarmee één van de pilaren van het Europese project behouden blijft. Achter de schermen wordt er nu gepokerd om wie de eerste stap zet. Ankara wil alleen smokkelaars stoppen als Europa eerst mensen invliegt. De Europeanen weigeren legale migratie aan burgers te verkopen zolang Turkije zijn kust niet afkit. Turkije onderhandelt hard. Op de BBC merkte de Turkse ambassadeur in Brussel fijntjes op: „Jaren zagen jullie ons niet staan, en ineens moeten we jullie nu komen redden?” 

Ruim tien jaar geleden bedacht toenmalig premier Tony Blair een plan om vluchtelingen in hun regio op te vangen en alle asielaanvragen voor Europa dáár te verwerken. Het plan, A New Vision For Refugees, ging in een la. Merkel haalt het er nu uit. Europa is in gevaar. Het voortbestaan van de EU is Merkel om historische redenen veel waard. Legale migratie is een prijs die ze daarvoor graag betaalt.

Caroline de Gruyter is correspondent in Wenen en schrijft wekelijks een rubriek over politiek en Europa.