Het late inzicht van MKB Nederland

Zo, de voorzitter van MKB Nederland is er ook achter: Lodewijk Asschers hervorming van het ontslagrecht heeft personeel ontslaan voor kleine bedrijven niet makkelijker gemaakt, integendeel. Plots moeten ze personeelsdossiers opbouwen, juristen inhuren en ontslagvergoedingen betalen. Dat terwijl het ministerie op zijn website keihard belooft: „Sinds 1 juli 2015 is het ontslagrecht eenvoudiger, sneller en minder kostbaar voor werkgevers.”

Daar klopt niks van, zei MKB-voorman Michaël van Straalen deze week in deze krant. „Vooral de kleinere werkgevers kunnen de kosten en risico’s die de wet met zich meebrengt niet dragen. Ze kiezen ervoor om mensen niet of minder vaak in vaste dienst te nemen.” Het nieuwe ontslagrecht is „rigide”, en „zeker voor werknemers die lang in dienst zijn geweest betalen mkb’ers nu een veel hogere ontslagvergoeding dan onder de oude regels”.

Met alle respect voor MKB Nederland en Van Straalen: dat de wet Werk en Zekerheid niet gunstig zou blijken voor kleine bedrijven kon je al direct in 2013 zien aankomen. De wet maakte de favoriete ontslagroute van grote bedrijven (de kantonrechter) namelijk goedkoper, maar de favoriete ontslagroute van het midden- en kleinbedrijf (uitkeringsinstantie UWV) juist duurder. Bij de kantonrechter kregen werknemers altijd een (relatief hoge) vergoeding mee, bij het UWV niet. De wet zette een streep door deze ongelijke behandeling: iedereen krijgt nu een (lagere) vergoeding mee. En dus zijn kleine bedrijven duurder uit. Daar komt nog bij dat de procedure voor ontslag lastiger is geworden, iets waarvoor arbeidsjuristen ook al direct waarschuwden.

Verrassend is de kritiek op de wet van MKB Nederland dan ook niet, verrassend is wel dat de belangenbehartiger van kleine en middelgrote bedrijven zo lang positief was over de wet. Niet opgelet? Of was er wat anders aan de hand? MKB Nederland fuseerde in 2009 met de belangenbehartiger van het grote bedrijfsleven VNO-NCW. Dat kleine en grote bedrijven verschillende belangen hebben is evident. Zie het ontslagrecht: voor grote human resources afdelingen is zo’n nieuwe wet veel beter te verwerken dan voor een bedrijf met tien man personeel. Niet lang na de ondertekening van het sociaal akkoord waarin dit nieuwe ontslagrecht stond, stapte Hans Biesheuvel, toenmalig MKB-voorman, op. Onder andere, zei hij, omdat de fusieclub te veel oog had voor de belangen van grote bedrijven.

Dit late inzicht van MKB Nederland is tekenend voor deze wet, die in 2013 brede steun kreeg in de Tweede Kamer én van ‘de polder’. De wet was vanaf het begin voor zoveel uitleg vatbaar dat bittere teleurstelling wel moest volgen. Volgens de een werd de ontslagbescherming verminderd, volgens de ander juist niet (eenvoudiger zou het wel worden). Schitterend hoor, die compromissen waarbij iedereen zich kan voordoen als winnaar, maar hier gaat het om een wet met grote gevolgen. Het kan simpelweg niet beide waar zijn.

Twee juristen van twee verenigingen voor arbeidsrecht wezen de Tweede Kamer er deze week op hoe vreemd het is dat bij de behandeling van de wet de vraag of hier het ontslag werd versoepeld of juist niet, niet diepgaand was behandeld. „Dit is immers een wezenlijk thema.”

De kritiek op de wet verspreidt zich nu in alle gelederen als siroop in een glas water. Het is niet zo dat de wet in 2013 fantastisch leek en nu bij nader inzien niet werkt. Alle kritiek van nu was toen al te horen bij economen en juristen. Je zou bijna denken dat het in 2013 zo fijn was dat er eindelijk een sociaal akkoord was tussen vakbonden, werkgevers en kabinet dat in Den Haag niemand meer zin had echt goed te kijken naar de wet die daaruit voortkwam.