Emmel

©

In Amerika worden personen die transgender zijn, inmiddels vrij algemeen aangeduid met het woord ‘they’. Ook door gezaghebbende kranten. Dit om te vermijden dat iemand met ‘he’ of ‘she’ wordt aangesproken, als beide woorden voor de persoon in kwestie niet correct voelen. „They are called Jamie”, gaat in deze zin dus om één persoon, die Jamie heet, en zich noch man, noch vrouw voelt.

Ik voel weerstand tegen dat ‘they’, omdat het mij te veel klinkt als een meervoudige persoonlijkheidsstoornis. Het zou nu juist zo fijn zijn als een transgender niet meer gezien zou worden als iemand waar iets aan mankeert. Maar goed, als transgenders dit zelf een prettige term vinden, dan is het raar om er niet in mee te gaan.

 

In het Nederlands kan ‘they’ nooit worden overgenomen, omdat bij ons ‘zij’ niet alleen een meervoud is, maar ook een vrouwelijk enkelvoud. Mijn verwachting is wel dat er wat verzonnen gaat worden in plaats van ‘hij’ en ‘zij’. Er wordt al gepleit voor het woord ‘mevreer’, voor iemand die zich noch meneer, noch mevrouw voelt. Ik voel ’m nog niet, maar wie weet. Want, anders dan alle gevoelens van weerzin je vertellen: taalverandering is wel degelijk mogelijk en van buitenaf op te leggen. Er zijn dingen die vroeger konden, en nu echt niet meer.

Voorbeeld. In 1984 was er een reclame op tv voor het merk Remia. Het ging er in deze reclame om dat fritessaus ook in China aan de man gebracht zou moeten gaan worden. De Chinezen in dit spotje hadden dunne snorretjes en driehoekige hoeden op. De catchphrase in de reclame was ‘hele emmel Lemia’. Destijds (ik was acht) vond ik dit een heel leuke reclame. Als je hem nu terugkijkt ga je dood van plaatsvervangende schaamte. Blijkbaar heeft er in de tussentijd iemand gezegd: dit kan écht niet meer. En dat heeft gewerkt.

Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die het allemaal weer walgelijk politiek correct vinden, dat we nu Chinezen niet meer ‘hele emmel’ kunnen laten zeggen. Laatst stuurde iemand mij een foto van een verkeersbord. Daar stond op ‘Omleiding. Chinees gewoon beleikbaal.’ Ik moest hier wel om lachen, maar eigenlijk vooral omdat het zo bot en niet-kunnend was. Je lacht dan niet om de grap zelf, maar meer omdat dit soort grappen ooit normaal was.

Paulien Cornelisse is cabaretier en schrijver.

    • Paulien Cornelisse