Zwitserland dreigt met limiet voor immigratie EU-burgers

Bern erkent dat de quota vooral bedoeld zijn als stok achter de deur voor onderhandelingen.

Archiefbeeld. Een vrouw loopt langs twee campagneposters voor het referendum over een uitbreiding van de Gotthardtunnel. Foto Arnd Wiegmann / Reuters

De Zwitserse federale regering heeft vrijdag wetgeving gepresenteerd die het mogelijk moet maken om jaarlijks limieten te stellen aan het aantal Europese immigranten in het land. Bern probeerde over de quota afspraken te maken met Brussel, maar die onderhandelingen zitten vooralsnog vast. Het is nog de vraag of de wetsvoorstellen in de praktijk kans van slagen hebben.

De Zwitsers spraken zich in een referendum uit voor bovengrenzen aan de immigratie in het land, maar zijn gebonden aan verdragen met de Europese Unie. In ruil voor toegang tot de Europese markt, moest het land vrij verkeer van goederen, diensten en personen vanuit EU-landen toestaan. Brussel is nu, ook met oog op de onderhandelingspositie van de Britten of een eventuele Brexit, amper bereid tot concessies.

Bern geeft toe dat de vrijdag gepresenteerde voorstellen vooral bedoeld zijn als stok achter de deur, Zwitserland is daartoe deels gedwongen door de uitkomst van het referendum en de daaruit voortvloeiende deadlines voor nieuwe overheidsmaatregelen:

“Het doel is om de besprekingen met de EU snel te hervatten, uiterlijk nadat het referendum over de vraag of het Verenigd Koninkrijk in de EU blijft is gehouden. [...] Om binnen de grondwettelijk gestelde termijnen te blijven, heeft de Federale Raad een unilaterale voorzorgsclausule opgenomen in het wetsvoorstel.”

De Zwitserse minister van Justitie zei tijdens een persconferentie een deal met de EU de “enige goede oplossing” te vinden, meldt Reuters.

Referenda

Het vrijdag gepresenteerde wetsvoorstel zou het mogelijk maken om jaarlijks quota in te stellen voor het aantal immigranten uit EU-landen en uit Liechtenstein, IJsland en Noorwegen. NRC-correspondent Caroline de Gruyter betwijfelt of een immigratieplafond kansrijk is, schreef ze eerder:

“Het referendum over immigratiequota zette alle 120 bilaterale verdragen van Bern met de EU op losse schroeven waarmee Zwitserland kan meedoen op de Europese interne markt. Maar die markt vereist wel vrij personenverkeer. Al twee jaar zit de zaak muurvast. Bern kan geen concessies doen, omdat de SVP dat belet. Maar Brussel evenmin, omdat de Britten en anderen dan zeggen: ‘Wij willen ook een immigratiedeal!’”

De immigratiequota zijn lang niet het enige complexe dossier waar Bern een oplossing voor moet vinden. Eind vorige maand werd een referendum gehouden over de mogelijkheid om criminele buitenlanders het land uit te zetten. Dat zou ook gelden voor buitenlanders die geflitst waren of een parkeerbon hadden ontvangen. Bijna 53 procent van de Zwitsers stemde tegen, maar het referendum riep wel de vraag op of uit een “ja” haalbare en wenselijke wetgeving had kunnen voortvloeien.

Een kwart van de inwoners van Zwitserland komt uit het buitenland. Van hen komt 80 procent uit de Europese Unie.