Toch vluchtelingen in chic woonbastion Zuid

Na fel protest van enkele leden mogen drie vluchtelingen(gezinnen) nu toch wonen in een huis van Samenwerking.

Huizen van wooncoöperatie Samenwerking zijn zeer gewild. Een groep leden was tegen de komst van vluchtelingen. Foto Maurice Boyer

Na maanden van discussie krijgen drie vluchtelingen (waarschijnlijk betreft het straks vluchtelingengezinnen) een huurwoning in de gesloten Amsterdamse wooncoöperatie Samenwerking. Maar wat in oktober begon als een „goedbedoeld initiatief” van het bestuur werd stevig bekritiseerd door een deel van de leden. De vluchtelingen zouden niet tot de doelgroep van de wooncoöperatie behoren. En de nieuwe leden zorgen ervoor dat huidige woningzoekende leden een maand langer moeten wachten op een woning.

Dat de emoties hoog konden oplopen binnen de coöperatie komt door de unieke vorm die Samenwerking heeft. Het 108 jaar oude Samenwerking heeft leden, zowel huurders als niet-huurders, die aandeelhouder zijn van de vereniging. Samenwerking beheert 900 losse woningen die in collectief bezit zijn. Alle beslissingen worden door een ledenraad getoetst. De woningcoöperatie richt zich op de middenklasse; huurwoningen tussen de 700 en 1.000 euro.

„Een klein dorp”, noemt voorzitter Jacques Bettelheim de woningcoöperatie, die vooral woningen heeft rondom het Concertgebouw en het Roelof Hartplein. Samenwerking kent illustere leden als Henk Hofland, Mensje van Keulen en Philip van Tijn. Omdat de woningen vergeleken met andere woningen in Oud-Zuid spotgoedkoop zijn trekt er ook bijna niemand weg. Sterker nog, Samenwerking werd in de jaren ’70 en ’80 zó populair dat er sinds 1995 geen nieuwe leden meer bijkomen. Alleen kinderen van huidige leden mogen op hun 18de nog worden ingeschreven.

Het gevolg is dat bijna iedereen elkaar wel kent en de vereniging een elitaire uitstraling heeft. Leden wonen vaak nog in dezelfde straat als hun ex-vrouw, de kinderen wonen vanaf hun 18de ook in de buurt en via de mail weet iedereen elkaar zo te vinden. De discussie over de komst van drie vluchtelingen werd dan ook snel een fundamenteel gesprek over de vereniging. Wat betekent dit juridisch voor de statuten? Moeten we de vereniging gebruiken om een maatschappelijk signaal af te geven? En, passen de drie vluchtelingen qua achtergrond wel in het ledenbestand van de vereniging?

Bettelheim is blij dat in de ledenraad uiteindelijk 16 van de 22 aanwezige leden vóór hebben gestemd. En dat uit een ledenconsultatie bleek dat 73 procent van de leden het best zag zitten. „Maar sommige reacties logen er niet om”, erkent Bettelheim. „Mensen die voor de komst van vluchtelingen wilden stemmen werden daar soms op aangesproken door een kleine groep leden. Dat is vervelend.”

Arend Jan Heerma van Voss, lid van de ledenraad, erkent dat de emoties soms hoog opliepen. Hij voelde zich soms ongemakkelijk bij de heftige mails die langskwamen. „Aan de andere kant: in elke vereniging gebeurt weleens wat en uiteindelijk kan iedereen er best mee leven.” Heerma van Voss was zelf „mild tegen” het voorstel van het bestuur, maar vooral omdat hij vindt dat het in strijd is met de statuten van de vereniging. „De deuren van onze vereniging zijn vrijwel altijd gesloten. We hebben 900 woningen en 4.000 leden. Als we dat goed willen laten werken, moeten we ons een beetje aan de spelregels houden.”

Evert Bartlema, directeur van de woningcoöperatie, noemt het grote ledenaantal in verhouding tot het aantal woningen een discussie die hieraan ten grondslag ligt. Hij stelt dat ongeveer 2.500 leden op zoek zijn naar een huis. Woningcoöperatie Samenwerking zoekt dan ook naar oplossingen. Op een andere plek in de stad meer woningen kopen. Of kijken hoe het ledenbestand langzaam uitgedund kan worden.

De drie vluchtelingen moeten vooral niet in die discussie getrokken worden, vindt Bartlema. „We hebben maandelijks 4 à 5 lege woningen te vergeven. Nu hebben we gekozen voor een eenmalig gebaar naar drie vluchtelingen, wat de wachtlijst een maand opschuift.” „We moeten het ook allemaal niet groter maken dan het is”, concludeert Heerma van Voss. „En wie weet levert het nog een verjonging van de buurt op ook.”

Woningcoöperatie Samenwerking praat momenteel met de gemeente over het tijdspad. Volgens Bettelheim geeft een aantal leden al aan graag de vluchtelingen(gezinnen) als buren te hebben. Wat dat betreft is het net Nederland in het klein vindt Bettelheim: „Brede steun, en een – deels rumoerige – minderheid die tegen is.”