Te veel mest: veestapel moet verkleinen

Sinds het einde van de melkquota is de uitstoot van fosfaat in Nederland fors gestegen. Het aantal koeien moet verminderen.

De Nederlandse melkveestapel moet 4 tot 8 procent inkrimpen. Dat zal moeten gebeuren omdat de Nederlandse koeien met hun mest te veel fosfaat uitstoten. Dat heeft staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw, PvdA) donderdag aangekondigd. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft Van Dam dat de reductie van fosfaat nodig is om aan Europese milieurichtlijnen te voldoen. Met Brussel is een limiet afgesproken voor de productie van fosfaat.

Begin dit jaar werd duidelijk dat Nederland dit plafond overschrijdt. De precieze cijfers over de fosfaatproductie over 2015 zijn pas later dit jaar bekend, maar nu al is zeker, schrijft Van Dam, dat Nederland boven het afgesproken maximum van 172,9 miljoen kilo per jaar uitkomt.

Dat kan alleen worden opgelost door de veestapel in te krimpen, concludeert de bewindsman, na uitvoerig overleg met de melkveesector en milieuorganisaties. Van Dam introduceert daartoe een systeem van ‘fosfaatrechten’, die verhandelbaar zijn. Zo’n stelsel wordt al gebruikt in de varkens- en de pluimveesector.

De opdracht om te krimpen komt nog geen jaar na de afschaffing van de Europese melkquota. Die zorgden tot 1 april 2015 ruim dertig jaar lang voor een beperking van het aanbod, en daardoor een stabiele en kunstmatig hoge melkprijs. Toch wilden de melkveehouders daarvan af: zij zagen de vraag, met name buiten Europa, toenemen en dachten daarvan te kunnen profiteren.

De stijging van de Nederlandse fosfaatproductie komt vooral voor rekening van de melkveehouderij. Die heeft vooruitlopend op het verdwijnen van het melkquotum de productie stevig opgeschroefd. Zo kwamen er vorig jaar 50.000 melkkoeien en 38.000 stuks jongvee bij. Hierdoor steeg de fosfaatproductie van melkvee met 2,8 miljoen kilo.

Bij de vaststelling van het aantal fosfaatrechten zal de veestapel van juli 2015 leidend zijn, en de fosfaatuitstoot per dier. De rechten worden per 2017 verstrekt en de veestapel zal moeten krimpen vanaf 2018.

Hoewel de melkveesector aan het overleg met de staatssecretaris deelnam, zijn sommige boeren woedend. Zij vinden het oneerlijk dat mestverwerking niet wordt meegewogen en vrezen dat de Nederlandse concurrentiepositie verzwakt.