Straks ontregelt de NS ook nog colleges

Universiteiten gaan colleges spreiden om de Nederlandse Spoorwegen tegemoet te komen. Niet doen!

Christiaan Weijts is schrijver en columnist voor NRC.

Dus de NS stopt met zijn lucratieve verkoop van friet en spaghetti, ontslaat een kwart van het personeel, en daardoor zijn de treinen in 2023 minder vol.

Geen verstandige ziel zal twijfelen aan de eindzege van dit fascinerende zevenjarenplan, maar wat doen we op de korte termijn? 

Een van de oorzaken van die stampvolle treinen is het afschaffen van de studiebeurs. Nieuwe eerstejaarsstudenten blijven hierdoor steeds meer thuis wonen en pendelen in de spitsuren. Volgend jaar verdubbelt dat aantal dus, het jaar erop zijn er drie jaargangen, en tegen 2023 moeten er veewagons naar de studentensteden rijden.

Maar bij de Nederlandse Spoorwegen hebben ze een listig plannetje. Ze hebben universiteiten eindelijk zo gek gekregen om hun collegetijden aan te passen. De Hogeschool Utrecht was al om en gisteren verklaarde ook de Universiteit Utrecht meer colleges tot zeven uur ’s avonds te zullen inplannen.

Ook dit is fascinerend. Het is namelijk een exact voorbeeld van hoe beleid in ons land telkens vastloopt. Men neme een maatregel – beurs weg –, en signaleert het effect – trein vol – en dus neme men een vervolgmaatregel – colleges spreiden – met weer nieuwe effecten – de docenten komen in de knoei met de school- en sporttijden van hun kinderen, studenten moeten hun broodnodige bijbaantjes opzeggen, of waarschijnlijker, van hun colleges spijbelen; kortom, de onvrede en de stress exploderen alom. Het is net als op het spoor zelf: is er ’s ochtends een seinstoring in Appelscha, dan staan ’s avonds de reizigers gestrand op station Dordrecht.

Nog absurder is het beloningssysteem dat de Universiteit Utrecht wil introduceren. Een woordvoerder zei gisteren tegen het AD dat er plannen zijn om spitsmijdende studenten te laten sparen voor ‘een gratis treinticket naar Berlijn of Barcelona’.

Hola! En wie zwalken er straks over de Ramblas? Niet degenen met een bijbaan in de horeca die hun avondcolleges noodgedwongen overslaan. Niet de echte structurele spitsmijders, namelijk de studenten op te dure kamers, die waarschijnlijk ook nog eens in de problemen komen met hun avondbijbaan. Sangria slurpen straks díe thuiswonende studenten die toch al braaf naar die verplaatste avondcolleges gaan, en die geen bijbaan hebben omdat hun ouders ze toch wel pamperen.

Exemplarisch voor de Nederlandse aanpak: dankzij het gedram van de NS, die er niet in slaagt de eigen problemen op te lossen, krijgen degenen bij wie alle ellende begon – de thuisblijvende studenten – straks gratis stedentripjes.

Uiteraard is dat hele thuis wonen een bedenkelijke trend. De studietijd was ooit een intensieve vormende periode, waar je los van je ouders kwam, via het verenigingsleven, waar je vriendschappen en relaties aanging. Nu is het een verlengde middelbareschooltijd, die naadloos overgaat in een huwelijk en een baantje. Als de NS de studenten uit de spits wil krijgen, kan ze beter kamerhuursubsidie geven, bijvoorbeeld uit de bonussen van de topmannen.

Ik vind die huidige bestuurders al zulke kanjers van het verlichte denken, en straks krijgen we er nog een hele generatie van hoog opgeleide moederskindjes bij. Je zou willen dat het alvast 2023 was.

    • Christiaan Weijts