Hoe architectuur voor doven ook goed is voor horenden

Architecten die werkten voor een Amerikaanse dovenuniversiteit kunnen ‘Doof ontwerp’ niet meer loslaten.

Ruimte en nabijheid is een van de vijf basisprincipes van DeafSpace. Screenshot YouTube / Vox

“Dat is niet Doof”, zeggen de architecten van DKa wel eens tegen elkaar als ze zien dat iemand een pilaar middenin een grote ruimte heeft geplaatst. Door hun werk voor de dovenuniversiteit Gaullaudet in Washington D.C. is het ontwerpen van DeafSpace, ruimtes die speciaal zijn ontwikkeld voor doven en slechthorenden, een tweede natuur geworden. “Niet Doof” is voor hen min of meer synoniem geworden voor “slecht ontworpen”. Iedereen, horenden incluis, gedijt namelijk beter in een “Dove” ruimte, is te zien in een korte documentaire van Vox.

Ze spreken van Doven, met een hoofdletter. Mensen met een gehoorbeperking zijn namelijk niet alleen een groep lotgenoten, maar delen ook een culturele identiteit. Eigenlijk zouden we niet eens van een beperking moeten spreken, vindt Derrick Behm. Hij werkt voor de afdeling die zich bij de universiteit bezighoudt met het ontwerp en de inrichting van de campus. Architecten kunnen volgens hem van Doof ontwerp veel leren:

“Men heeft het vaak over “gehoorverlies”. Dat is negatieve framing van onze hele benadering. Stel je eens een dove baby voor die nooit gehoord heeft, en toch wordt omschreven als kind met gehoorverlies. In plaats daarvan stellen we een ander frame voor: doofheidswinst. Wat winnen we bij de ervaring van doof zijn en doof worden?”

Curbed maakte een longread over DeafSpace bij Gaullaudet University. Lees ook: How Gallaudet University’s Architects Are Redefining Deaf Space

De architecten moesten voor Gaullaudet hun werkwijze totaal omgooien, zegt Hansel Bauman, die de afdeling ontwerp en inrichting leidt. Er moet veel bewuster nagedacht worden over de interactie tussen mensen. Studenten die in rijtjes in de schoolbanken zitten, kunnen elkaars gebaren bijvoorbeeld niet zien. Hinderlijke glinsteringen en reflecties kunnen vergelijkbare problemen veroorzaken:

“In zekere zin zet dat het designproces op zijn kop omdat je nu nadenkt over een gebouw door rond deze tafel te zitten.”

Het gaat in DeafSpace niet alleen om zichtlijnen. Ook vibraties, lichtovergangen, kleurgebruik en zelfs akoestiek spelen een belangrijke rol. Bekijk de korte documentaire van Vox hier: