Franse boeren redden het niet meer

De Franse landbouw is in crisis. Boeren protesteren al weken en klagen over lage melkprijzen, supermarkten en de vele regels.

Foto Benoit Tessier / REUTERS

Net als Franck Chombart wil uitleggen waarom het geen lolletje is om in Frankrijk te boeren, moet zijn prijswinnende melkkoe Greenwich du Gron plassen. Met een emmer springt hij op om te voorkomen dat ze het net ververste hooi in de tentoonstellingshal vervuilt. „Je moet haar in de gaten houden”, zegt Chombart als hij met de bijna volle emmer terug is bij zijn stoeltje pal achter de koe.

Zoals ieder voorjaar is het Franse platteland weer voor een weekje op bezoek in de hoofdstad. Op de Salon International de l’Agriculture in Parijs vergapen tot zondag zo’n 750.000 stedelingen zich aan vele koeien, varkens en kippen - alsmede aan alles wat de Franse keuken daarmee bereiden kan. Maar meer dan anders staat de beurs in het teken van de Franse landbouwcrisis. De stemming is bedrukt. „Ik ben veehouder, ik sterf”, melden zwart-witte spandoeken bij de kraampjes.

„Met de huidige melkprijzen overleven veel boeren niet”, sombert Chombart (42), die een melkbedrijf op de Belgische grens heeft. Hij kreeg afgelopen jaar minder dan 30 cent voor een kilo melk. Dat is onder de kostprijs. Om nog iets over te houden, is 35 cent per kilo nodig, legde de boerenvakbond deze week aan premier Manuel Valls uit. En de belastingen en heffingen, die Valls afgelopen maand al met 7 procentpunt verminderde, moeten verder omlaag. „We waren niet goed voorbereid op het eind van de quota”, denkt Chombart.

Hollande, ‘doodgraver’

Valls was zoals iedere zichzelf respecterende Franse politicus deze week naar de beurs gekomen om de boeren te ontmoeten en hun producten te proeven. Hoewel ook hij werd uitgefloten, had hij het niet zo zwaar als president François Hollande. Die werd tijdens zijn bezoek van bijna zes uur voor de tv-camera’s uitgescholden voor „doodgraver” en moest door de politie worden ontzet. „Dat liet zien hoe groot de wanhoop is”, zegt Chombart. „Veel boeren kunnen het hoofd niet boven water houden en vrezen faillissement.”

Frankrijk is de grootste landbouwproducent van de EU en netto de grootste ontvanger van landbouwsubsidies. Maar het aantal boerenbedrijven neemt af en het aandeel in de nationale economie is met zo’n 3 procent beperkt. De jaarlijkse boerenbeurs toont hoe het land zich nog als agrarische natie ziet. Hoe vaak boeren met hun tractoren het verkeer ook lamleggen – en dat was vaak de laatste tijd – de meerderheid van de Fransen steunt hun strijd.

In een peiling toonde driekwart van de bevolking zich deze week ook bereid meer te betalen voor melk of vlees als dat de eigen boeren zou ontzien. „Maar dat is makkelijk zeggen”, vindt boerin Sophie (39), die niet met haar achternaam in de krant wil. Voor de laatste keer komt ze op de beurs, zegt ze, want ze is de facto failliet.

En ze is niet de enige. Volgens het ministerie van Landbouw heeft de gemiddelde Franse boer meer dan 200.000 euro nettoschuld. Het is een van de redenen, zeggen de bonden, dat om de dag een boer een eind aan zijn leven maakt. De bonden hebben crisisteams ingesteld om jonge boeren beter te begeleiden.

„Ook al weet je dat het zwaar wordt, als je bent opgegroeid op een boerderij, dan wil je niets anders”, zegt de 25-jarige Hervé Hypolite, een jonge graanboer uit Oost-Frankrijk. Net als Chombart, die met 120 koeien een voor Franse begrippen groot bedrijf heeft, beklaagt hij zich over de kleinschaligheid van veel Franse boerderijen. Schaalvergroting zou tot meer rentabiliteit leiden, maar „regels en papierwerk weerhouden je ervan”.

Supermarkten

Premier Valls vindt dat de Europese Commissie de crisis „onderschat” heeft. Hij rekent op concrete hulpplannen bij de volgende Landbouwraad op 15 maart.

Maar boeren wijzen ook naar de Franse supermarkten. Die zijn in een prijzenoorlog verwikkeld en werken steeds intensiever samen bij de inkoop. Terwijl de jaarlijkse onderhandelingen met leveranciers in volle gang waren, deed de Franse fraudedienst DGCCRF onlangs een inval bij Carrefour (goed voor een kwart van de markt) dat zich schuldig zou hebben gemaakt aan illegale praktijken bij het onder druk zetten van de leveranciers.

Opvallend: voor het eerst in jaren is geen van de Franse supermarkten op de beurs present. Het Duitse Lidl is er wel. Met louter Franse producten.