DNB: klimaat vraagt ‘geweldige inspanning’

Nederland loopt te ver achter met invoering van duurzame energie, vindt Job Swank van De Nederlandsche Bank. De prijs van CO2 moet gaan „bijten”.

Nederland grootgebruiker fossiele energie

Het Energieakkoord, waarin afspraken zijn gemaakt over duurzame energie, moet fors worden aangescherpt. Dat stelt De Nederlandsche Bank (DNB) in het rapport Tijd voor Transitie, dat deze vrijdag aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.

Volgens DNB-directielid Job Swank zal dat voor de Nederlandse economie „een geweldige inspanning” worden, want „we lopen achter als het gaat om de invoer van duurzame energie en het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen”. 

Dat komt vooral door de petrochemische industrie, het wegtransport en de glastuinbouw – sectoren die zwaar leunen op fossiele brandstoffen. Swank wijst erop dat de klimaattop in december in Parijs de wereldwijde ambities voor het terugdringen van broeikasgassen heeft vergroot: kort na het midden van de eeuw moet de economie ‘klimaatneutraal’ zijn.

 

Nederland grootgebruiker fossiele energie

Gevaar voor een koolstofzeepbel

Met het rapport reageert DNB ook op het toenemende risico van een ‘koolstofzeepbel’, de kans dat beleggingen in bedrijven die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen onder druk van een steeds strenger klimaatbeleid hun waarde verliezen. Komende dinsdag spreekt president Klaas Knot hierover in een hoorzitting van de Tweede Kamer.

Swank erkent dat zo’n carbon bubble boven de markt hangt, maar noemt het risico op dit moment „beheersbaar”. De pensioenfondsen lopen het grootste gevaar. Zij hebben ongeveer 5,4 procent van hun vermogen in fossiele brandstoffen belegd. Als je daar de ‘CO2-intensieve sectoren’ (zoals de chemie en de glastuinbouw) bij optelt, gaat het om bijna 12,5 procent – tegen bijna 10 procent bij banken en ongeveer 4,5 porcent bij verzekeraars „Dat zijn nog steeds geen schrikbarende percentages, maar ze zijn wel significant.”

Een voorwaarde om de risico’s van deze beleggingen binnen de perken te houden is dat heel snel wordt begonnen met een aanscherping van het beleid. „Hoe langer je wacht hoe groter de kans dat er grote schokken aan de economie worden toegebracht”, aldus Swank.

De Nederlandsche Bank pleit voor invoering van een hogere koolstofprijs. Op basis van de huidige emissiehandel kost de uitstoot van een ton kooldioxide nauwelijks 8 euro. Volgens Swank is een bodemprijs van ongeveer 30 euro nodig. „We moeten een CO2-prijs hebben die gaat bijten. Zoals het systeem nu werkt, speelt de koolstofprijs geen enkele rol bij investeringsbeslissingen.”

Kamer: Energieakkoord moet aangescherpt

Verschillende partijen in de Tweede Kamer zien in het rapport van DNB de zoveelste waarschuwing dat het Energieakkoordoet worden aangescherpt. Dat vinden PvdA, D66 en GroenLinks.  

Remco Dijkstra (VVD) noemt het advies om alles te zetten op het terugdringen van de CO2-uitstootterecht. Het pleidooi om het energiebeleid aan te scherpen, is minder aan hem besteed. „Er is geen kabinet de afgelopen jaren dat zo veel aan milieubeleid doet.”

Volgens Jan Vos (PvdA) worden pensioenfondsen terecht gewaarschuwd voor de risico’s als ze investeren in bedrijven die afhankelijk zijn van fossiele brandstof. „Inmiddels investeren ABP en PGGM niet meer in die sector.”

Volgens Liesbeth van Tongeren (GroenLinks) illustreert DNB het tekort van het Energieakkoord.„Iedereen dacht dat we er al polderend wel uit zouden komen. Maar we lopen achter de feiten aan.”

„Minister Kamp is al eerder gewaarschuwd”, zegt Stientje van Veldhoven (D66). „Er is het Urgenda-vonnis, waarin Nederland gewaarschuwd wordt. We hebben de klimaattop van Parijs gehad. Er moet nu actie komen.”

    • Paul Luttikhuis