De diplomaat

Als het nu niet lukt, dan gaat het fout. Tony Agotha (46) is beslist. Europa zit in zwaar weer. Het is menens. De crisis moet bezworen.

Agotha is plaatsvervangend directeur Directie Europa bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Simpel gezegd: diplomaat. Hij bereidde met collega’s Nederland voor op het EU- voorzitterschap. De dossiers in de aktetassen van Koenders en Rutte zijn door zijn team opgesteld.

Vorig jaar al werden ambtenaren en diplomaten voor het voorzitterschap „door de wasstraat gehaald”. Doel: een kennisvoorsprong en een netwerk. „De diplomatieke messen zijn enorm scherp geslepen.”

Ruim een jaar werd gewerkt aan een „inhoudelijke agenda” voor het voorzitterschap. Over de interne markt. Over een stabiele, robuuste eurozone. Over de toekomstbestendigheid van de EU, over klimaat en energie. Maar ja, de actualiteit. Dreigende Brexit, vluchtelingenstroom. Geopolitieke spanningen aan de oostgrens van Europa. Problemen in Syrië en Libië, terrorisme. Grote uitdagingen, zegt Agotha.

Hij had niet verwacht dat zo kort na de eurocrisis wéér een Europese crisis zou uitbreken. Er wordt keihard gewerkt, zegt hij, we reizen, bellen, mailen ons suf. „Om de partners te bewegen het eens te worden.” Hij is een soort makelaar van informatie, schakelend tussen Brussel, hoofdsteden en Den Haag. De gouden driehoek, noemt hij dat.

Makkelijker is zijn vak er niet op geworden. Het voorzitterschap van 2004 maakte hij ook mee, toen was het anders. Geen crises en minder lidstaten. Nu zijn er 28. Verschillen tussen Noord en Zuid, Oost en West, oud en jong. Die moet hij zien te overbruggen. „Het is niet zo dat als je je logische positie maar hard genoeg vertelt, dat je dan je gelijk krijgt”, zegt hij. Soms lukt het pas „als het water aan de lippen staat”.

Hoe groot of klein je ook bent, in de diplomatie kun je bergen verzetten, zegt Agotha. Diplomatie is niet een fuga van Bach, eerder een jazzpartituur. Je moet improviseren. En als voorzitter is het allemaal net een tikkeltje ingewikkelder. Wat je zegt doet er net ietsje meer toe. Je kunt je niet achter andere lidstaten verschuilen. „There’s nowhere to hide.”

Deze week overleed Europees pionier Edmund Wellenstein, een groot voorbeeld voor Agotha. Zijn tijd was een andere, die van de oude zes. Met z’n allen om de tafel, na drie dagen was je eruit. Toch heeft Wellenstein voor hetere vuren gestaan dan wij nu, zegt Agotha. Daarom weet hij dat Europa uit deze crisis zal komen. „Daar ben ik van overtuigd. De vraag is alleen wanneer en hoe.”