Minder defensiemiljarden, toch eist Xi absolute loyaliteit 

Het defensiebudget van China groeit minder dan voorgaande jaren, maar het leger gaat wel moderniseren. Ook voor de Zuid-Chinese Zee.
Chinese soldaten patrouilleren op Woody Island in de Zuid-Chinese Zee. Foto Reuters

Het tijdperk van groei met dubbele cijfers is in China voorbij en daarom zullen de uitgaven van het grootste leger ter wereld dit jaar minder hard stijgen. Maar zelfs met een groei van 7 of 8 procent – en niet met 10 procent of meer, zoals in voorgaande jaren – heeft het Volksbevrijdingsleger ruimschoots de middelen om de omstreden militarisering van de Oost- en Zuid-Chinese Zeeën, die door Beijing wordt geclaimd als Chinese territoria, voort te zetten.

De Chinese premier Li Keqiang zal zaterdag bij de opening van het Nationale Volkscongres, het parlement van de Communistische Partij, precieze cijfers geven. Vrijdag bevestigde een hoge partijfunctionaris dat de groei van de defensie-uitgaven met 7 of 8 procent min of meer gelijke tred houdt met de te verwachte economische groei van 6,5 tot 7 procent.

Li Keqiang zal aan de 3000 partijkaders uitleggen dat China meer wil uitgeven aan sociale zekerheid, het nieuwe pensioenstelsel en de sanering van verlieslatende staatsbedrijven en „zombie-fabrieken” waardoor mogelijk 6 tot 8 miljoen arbeiders hun werk verliezen. Het bewaren van „sociale stabiliteit” heeft prioriteit.

Maar ook met de laagste groei sinds 2010 krijgen de admiraals en generaals bijna tien miljard dollar meer te besteden dan vorig jaar, van 136 miljard dollar naar bijna 147 miljard dollar. Ter vergelijking: de VS spendeert jaarlijks ruim 500 miljard dollar aan de strijdkrachten.

Amerikaanse en Japanse militaire analisten denken overigens dat het werkelijk te besteden, lastig te doorgronden defensiebudget hoger is dan uit officiële cijfers blijkt. Daar komt bij dat er traditioneel grote verschillen bestaan tussen de geplande, aangekondigde uitgaven en werkelijke bestedingen. Een deel van deze uitgaven gingen naar de aanleg van nieuwe eilanden op de koraalriffen van de Spratly Eilanden in de Zuid-Chinese Zee en de bouw van militaire installaties op de Paracel Eilanden.

In 2014 en 2015 overschreden de militairen mede daardoor met bijna 70 miljard dollar de budgetten. Bovendien worden de uitgaven voor het militaire ruimtevaartprogramma en digitale, militaire spionage niet volledig meegerekend.

Modernisering

Hoewel de defensiebegrotingen minder hard zullen groeien, verwacht president en partijleider Xi Jinping van de strijdkrachten niet alleen absolute loyaliteit, maar dat zij ook de modernisering voortzetten. De afgelopen maanden heeft Xi in talloze speeches en bezoeken aan legereenheden de grootste hervormingen sinds de Koreaanse oorlog aangekondigd.

De Zuid-Chinese Zee

Het logge, bureaucratische model naar Sovjet-voorbeeld wordt op de schop genomen. China wil in de komende decennia een modern leger opbouwen dat Amerika kan weerstaan, of tenminste kan verdringen uit de Westelijke Pacific. Kern van de hervormingen zijn de verkleining van het landleger met 350.000 militairen en de modernisering van marine en luchtmacht. Tal van eenheden, zoals artillerie en cavalerie, worden verkleind of opgeheven.

Daarvoor in de plaats komen eenheden voor cyber-oorlogsvoering en een nieuwe eenheid voor nucleaire oorlogsvoering, de zogeheten „Raketmacht”. De marine wordt omgevormd tot vijf „vliegdekschip-gevechtsgroepen”. Dat gaat jaren duren, want het eerste, volwaardige Chinese vliegdekschip is nog in aanbouw.

Als gevolg van de legerhervormingen zullen de komende jaren bijna 350.000 infanteristen, koks, dokters, verplegers, militaire journalisten, zangers en de dansers hun baan verliezen. Het zal voor deze militairen niet eenvoudig worden nieuw werk te vinden, want premier li Keqiang zal ook details bekend maken over de grootste sanering van de staatssector sinds de jaren negentig. In de staal-, kolen- en chemische industrieën gaan mogelijk 6 tot 8 miljoen banen verloren.

Teleurstelling

In de aanloop naar het Nationale Volkscongres van bijna 3000 nationale en regionale partijkaders maakten, en dat is ongebruikelijk, generaals en ex-generaals duidelijk dat zij hoopten op een forse verhoging van de defensie uitgaven. Eén van hen, voormalig luitenant-generaal Wang Huangguang zei vrijdag dat om aan alle „uitdagingen en wensen” te voldoen een verhoging met 20 procent nodig is.

Maar president Xi Jinping hoeft zich over teleurgestelde en ontevreden generaals en admiraals geen zorgen te maken. In het kader van de anti-corruptiecampagne zijn potentiële dwarsliggers en tegenstrevers weggezuiverd, hetzij via vervroegde pensionering, hetzij door opsluiting en veroordeling wegens corruptie. De belangrijkste marine- en luchtmachteenheden worden geleid door topofficieren die door hemzelf in zijn functie van voorzitter van de Militaire Commissie zijn benoemd.

Xi heeft ook glashelder gemaakt dat de Communistische Partij en niet de regering de controle behoudt over het Volksbevrijdingsleger. In de afgelopen weken en maanden hebben officieren – van legerkorpsen tot pelotons – onvoorwaardelijke trouw aan de Partij moeten zweren.