Kiezers koersen af op eindduel Clinton-Trump

Hillary Clinton vergroot haar koppositie bij de Democraten, Donald Trump doet dat bij de Republikeinen. De achterblijvers geven niet op.

Hillary Clinton en Donald Trump zijn de Democratische en Republikeinse presidentskandidaten voor de verkiezingen in november. Dat beeld wilden ze zelf uitstralen, na klinkende overwinningen op Super Tuesday, de voorverkiezing in elf staten. Beiden wonnen zeven staten.

Trump noemde zich de aanstaande kandidaat, „en dat voelt goed”, zei hij. Trump gaf zelfs, zeer ongebruikelijk na een verkiezing, een persconferentie, om presidentieel over te komen. Clinton negeerde op haar beurt tegenstander Bernie Sanders, en richtte zich alleen op Trump. „We moeten Amerika niet opnieuw groot maken. We moeten Amerika weer beter maken.”

Misschien zijn deze Amerikaanse presidentsverkiezingen lang niet zo chaotisch als ze lijken, en volgen ze juist een voorspelbaar patroon. Super Tuesday bevestigde het beeld van de voorbije weken: de koplopers breidden hun voorsprong uit, met gemak.

Omdat het om Trump gaat, willen nog maar weinigen in de Republikeinse Partij dit accepteren. Maar na dinsdagnacht zijn de kansen op een andere kandidaat enorm geslonken. Trump domineerde opnieuw, zoals hij eerder deed in New Hamsphire, South Carolina en Nevada. Hij won zeven van de elf staten, vaak met indrukwekkende cijfers. Opnieuw bleek de breedte van zijn populariteit. In de progressieve noordelijke staat Massachusetts haalde hij 49 procent. In de conservatieve zuidelijke staten Arkansas, Georgia en Tennessee bleef hij eenvoudig overeind.

Alleen senator Ted Cruz, die Oklahoma, Alaska en thuisstaat Texas won, blijft nog enigszins in Trumps spoor. Marco Rubio, de laatste hoop van de partijelite, won met Minnesota zijn eerste staat. Maar hij won in veel staten geen enkele gedelegeerde, en ligt hopeloos achter .

Hillary Clinton sloeg haar slag in zeven staten, terwijl haar uitdager Bernie Sanders er vier won. De senator deed het daarmee beter dan verwacht, en brak door in Colorado, Oklahoma, Vermont en Minnesota. Maar Clintons steun in met name de zuidelijke staten was overweldigend bij stedelingen en Afro-Amerikanen.

Bernie Sanders zei vannacht dat hij doorgaat met zijn campagne. Hij is ook zonder winst zeer effectief, omdat hij Clinton naar links dwingt. In haar toespraak dinsdagnacht sneed Clinton typische Sanders-onderwerpen aan, zoals economische ongelijkheid.

Bij de Republikeinen ligt het veel ingewikkelder. Trump heeft de kansen van de concurrentie dinsdag vermorzeld. Het alternatief, Ted Cruz, ligt door zijn compromisloosheid nog veel moeilijker. Marco Rubio en John Kasich breken niet door. En zo dendert de partij op een nominatie van Donald Trump af.

Het is een nachtmerrie voor de partijtop. Maar Trump kan vanaf nu het punt maken – en doet dat ook – dat hij geen kiezers wegjaagt bij de Grand Old Party, maar ze juist trekt. De opkomst bij deze Republikeinse voorverkiezingen ligt in de meeste staten namelijk zo’n 50 procent hoger dan vier jaar geleden. Bij de Democraten daalt de opkomst juist.

De afgelopen week bleek bovendien dat grote groepen kiezers bereid zijn Trump alles te vergeven. Hij kwam in het nauw, nadat de oud-leider van de Ku Klux Klan, David Duke, hem openlijk had gesteund. Trump nam pas in tweede instantie afstand van Duke. Het maakte de Republikeinse kiezers bar weinig uit.

Ook Trump keek vannacht over de Republikeinse verkiezingsstrijd heen, met kritiek op Clinton. „Ze heeft het over hoe mensen steeds armer worden, en alles slechter gaat. Ze loopt al zo lang mee. Als ze nooit een plan heeft gehad, zal ze dat tussen nu en november ook niet hebben.”