‘Half miljard tekort op bijzondere bijstand’

Stijging door vluchtelingen en mensen met schulden.

Vluchtelingen met een verblijfsstatus en mensen met problematische schulden kosten de gemeenten fors méér geld aan bijzondere bijstand. In 2015 gaven ze samen 910 miljoen euro uit aan die extra steun voor de allerarmsten. Van de Rijksoverheid kregen ze er maar 400 miljoen euro voor.

Dat blijkt uit onderzoek van Divosa, de vereniging van managers van sociale diensten. Al vanaf 2009, een jaar na het begin van de financieel-economische problemen, komen gemeenten jaarlijks zo’n 300 miljoen euro tekort voor de bijzondere bijstand – en vullen dat zelf aan.

Bijzondere bijstand is bedoeld voor bijstandsgerechtigden of werkenden met een laag inkomen die opeens extra geld nodig hebben. Er worden ook woninginrichtingskosten van betaald voor migranten met verblijfspapieren – van wie het nu de bedoeling is dat ze sneller uit de opvangcentra vertrekken om plaats te maken voor nieuwe vluchtelingen. Uit de bijzondere bijstand worden ook de bewindvoerders betaald die door de rechter worden aangesteld om mensen te begeleiden die met grote schulden zitten.

Door andere rekenmethodes van de Rijksoverheid lijkt 2016 een beter jaar te worden: dan komt er 835 miljoen voor bijzondere bijstand beschikbaar. Maar dan krijgen de gemeenten volgens Divosa weer minder geld voor andere taken.

De gemeenten gaan er ook van uit dat ze alleen nog maar méér kwijt zullen zijn aan de bijzondere bijstand. Ze verwachten dat er de komende jaren veel meer migranten met een verblijfsvergunning onder dak moeten worden gebracht. En niets wijst er volgens hen op dat de scherpe groei in het aantal mensen dat een bewindvoerder krijgt, vermindert.

Volgens Divosa-voorzitter René Paas ziet de Rijksoverheid die bijzondere bijstand van gemeenten nu als „een duizenddingendoekje om de gevolgen van de bezuinigingen voor de minima op te dweilen”. Door de economische crisis en de strengere bijstandsregels, met boetes en kortingen, zijn er meer mensen die in schulden terecht komen. „Als de Rijksoverheid taken laat uitvoeren door gemeenten, moeten die wel genoeg geld hebben om dat te doen. Zeker als ze zelf geen grip hebben op de kosten.”

Uit de enquête blijkt dat gemeenten de rechtbanken niet vertrouwen. Die zouden te snel een bewindvoerder toewijzen. Maar ze zien ook zelf meer mensen met financiële problemen, en met „slecht inzicht in hun eigen situatie”. De samenleving, staat in de enquêteresultaten, wordt ingewikkelder. „Meer mensen zullen uitvallen en daardoor een beroep moeten doen op de bijzondere bijstand.”