Facebook onder vuur in Duitsland

Facebook riskeert torenhoge claims en boetes nu het bedrijf in Duitsland is beschuldigd van machtsmisbruik.

Logo van Facebook in het datacenter in Lulea in Lapland, samengesteld uit foto’s van Facebook-gebruikers. Foto JONATHAN NACKSTRAND / ANP

De Duitse mededingingsautoriteit Bundeskartellamt verdenkt Facebook ervan dat het zijn dominante positie misbruikt om gebruikers oneerlijke voorwaarden af te dwingen.

Facebooks privacybeleid ligt al jaren onder vuur van privacyvoorvechters maar nu bemoeit de ‘kartelpolitie’ zich ermee. Het mededingingsrecht biedt ruimte voor veel hogere boetes en schadeclaims. Die kunnen in de miljarden lopen – Europese mededingingszaken tegen Microsoft en Intel leidden tot miljardenboetes wegens het uitsluiten van concurrentie of het opleggen van oneerlijke voorwaarden aan klanten.

Facebook telt wereldwijd meer dan anderhalf miljard gebruikers en is ook eigenaar van Instagram (400 miljoen leden) en WhatsApp (1 miljard gebruikers). Ook in Duitsland is Facebook verreweg het grootste sociale netwerk. Het Bundeskartellamt gaat, in overleg met de Europese Commissie, onderzoeken of Facebook zijn gebruikers wel goed informeert over welke data verzameld worden en hoe deze gegevens gebruikt worden.

Facebook is aan de buitenkant een sociaal netwerk, aan de binnenkant is het een van de grootste dataverwerkers ter wereld. De gegevens van gebruikers worden gekoppeld aan adverteerders. In de VS koppelt Facebook die gegevens ook aan klantensystemen van grote winkelketens.

Na Google (68 miljard euro omzet) is Facebook de grootste verkoper van advertenties online, met een snelgroeiende omzet van 16 miljard euro.

Google wordt door de Europese Commissie beschuldigd van machtsmisbruik in de zoekmachine. Dat kan tot een boete van 10 procent van de omzet leiden.

Facebook verdient met name aan advertenties op mobiele telefoons. Gebruikersprofielen bevatten onder meer locatiedata, browsegeschiedenis en personalia. Facebook heeft ook gezichtsherkenning om personen op foto’s automatisch te herkennen. In Europa is die functie standaard uitgeschakeld om problemen te voorkomen met privacyorganisaties. Het gros van de gebruikers accepteert alle voorwaarden immers ongelezen.

„Het is moeilijk om de gevolgen in te schatten van de gebruikersovereenkomsten. Er is aanmerkelijke twijfel of dit wel toegestaan is onder de privacywetten in dit land”, schrijft het Bundeskartellamt.

Het is dus een tweetrapsraket: via het mededingingsrecht wordt Facebook tot betere privacyvoorwaarden gedwongen. Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, gespecialiseerd in internetzaken, noemt het een „brevet van onvermogen” dat gewone privacyinstanties Facebook nog niet tot betere voorwaarden dwongen.

Een woordvoerder van Facebook reageert: „We hebben er vertrouwen in dat we ons aan de wet houden en kijken ernaar uit om met het Bundeskartellamt samen te werken om hun vragen te beantwoorden.”

Afgelopen week liet Mark Zuckerberg, oprichter van Facebook zich door de Duitse uitgever Mathias Döpfner interviewen over privacy in Europa: „Een heel tricky onderwerp”, aldus Zuckerberg.