Cryptografiepioniers krijgen Turing Award

Whitfield Diffie en Martin Hellman krijgen de ‘Nobelprijs voor informatica’ voor hun in 1976 bedachte protocol om informatie te versleutelen.

Veertig jaar geleden vond een keerpunt plaats in de cryptografie, de informatieversleutelingswetenschap. De Amerikanen Whitfield Diffie (1944) en Martin Hellman (1945) introduceerden in een artikel getiteld New Directions in Cryptography de zogeheten ‘cryptografie met publieke sleutels’ en digitale handtekeningen. Met hun cryptosysteem presenteerden ze wat toen onmogelijk leek: een techniek om vertrouwelijke berichten via een open kanaal te verzenden, zonder dat de boodschap door afluisteraars kan worden onderschept. Hun protocol werd de ruggengraat van de moderne cryptografie en ligt nog altijd ten grondslag aan veel internettoepassingen, zoals het maken van een veilige verbinding met een bank, een mailserver of de cloud.

Voor hun pionierswerk krijgen de cryptografen op 11 juni de Turing Award uitgereikt, het equivalent van de Nobelprijs voor informatica (sinds 1966 jaarlijks). Dat maakte de Association for Computing Machinery dinsdag in San Francisco bekend. Het prijzengeld, vorig jaar verviervoudigd, is nu een miljoen dollar, door Google gesponsord. Diffie en Hellman werken aan het Center for International Security and Cooperation van Stanford University.

Het artikel van Diffie en Hellman overdonderde in 1976 de academische wereld. Tot die tijd was cryptografie vooral het terrein van veiligheidsorganisaties als de NSA. „Mijn universitaire collega’s zeiden destijds dat ik mijn tijd verspilde door me met cryptografie bezig te houden”, aldus Hellman, „want de NSA had een enorm budget en enkele decennia voorsprong”. Maar de pogingen van de NSA om het werk van Diffie en Hellman te ontmoedigen, mislukten.

Het Diffie-Hellman-protocol is een wiskundige manier van coderen en decoderen met behulp van een publieke en een geheime sleutel. Een bericht dat met de publieke sleutel is gecodeerd, kan uitsluitend met de bijbehorende geheime sleutel worden gedecodeerd. Het slimme is dat het voor iedereen makkelijk is om een bericht met behulp van de publieke sleutel te coderen. Maar het decoderen is, hoewel in theorie mogelijk, in de praktijk onuitvoerbaar omdat het eenvoudig te veel rekenwerk vergt. Dat lukt alleen met de extra informatie in de geheime sleutel.

De bekendmaking van de Turingprijswinnaars was tegelijk met een hoorzitting in de strijd tussen de FBI en Apple, die ruziën over een iPhone die in december bij een aanslag in San Bernardino door een terrorist is gebruikt. De FBI wil dat de telefoon wordt ontgrendeld, maar Apple weigert het besturingssysteem iOS zo aan te passen dat de FBI de toegangscode kan kraken. Diffie en Hellman steunen Apple, want ze vrezen dat een zege voor de FBI de vrijheid van meningsuiting onder totalitaire regimes in gevaar kan brengen.

    • Alex van den Brandhof