Burgemeesters tegen kabinet: geef meer vrijheid bij opvang

Amstelveen wil meer armslag om de asielzoekersopvang aan te pakken, zegt de burgemeester.

Het kabinet moet gemeenten meer vrijheid geven om de noodopvang voor asielzoekers naar eigen inzicht in te richten. Dat zegt burgemeester Mirjam van ’t Veld van Amstelveen in een interview met NRC.

Amstelveen wil de vierhonderd asielzoekers die eind deze maand in de noodopvang komen, „kleine beetjes regie over hun eigen leven geven”, zegt Van ’t Veld. „Wij gaan deze mensen vanaf dag 1 opvangen alsof ze nooit meer weggaan. Dat is in het belang van hun integratie op langere termijn.”

Zo mogen asielzoekers in Amstelveen straks zelf koken. Er komt „zinnige dagbesteding”, zoals taalcursussen en vrijwilligerswerk. Dat is niet alleen in het belang van vluchtelingen, zegt de burgemeester, maar ook van de inwoners van Amstelveen.

Lees het gehele interview: 'Doe alsof ze nooit meer weggaan'

Bestuursakkoord

De opstelling van Amstelveen staat haaks op het bestuursakkoord dat de gemeenten in november sloten met het Rijk over de grote toestroom van asielzoekers. Daarin wordt de noodopvang omschreven als een voorziening met „soberder doch adequate kwaliteit”, „onder leiding van het COA” [Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, red.]. Asielzoekers zitten in een noodopvang zolang niet zeker is of ze in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning.

Jos Wienen, burgemeester van Katwijk en voorzitter van de commissie asiel en integratie van in de Vereniging Nederlandse Gemeenten, zegt dat veel burgemeesters invloed willen hebben op de faciliteiten in de noodopvang. Hij geeft het voorbeeld van gemeenten die zelf wifi installeren in de opvang.

De VNG, zegt Wienen, vraagt het Rijk en het COA flexibel om te gaan met de wensen van de gemeenten. „Geef ze een kans om maatwerk te leveren, in omvang en voorzieningen van de noodopvang.” Er is volgens Wienen wel overleg tussen gemeenten en COA over deze zaken. „Maar in hoeverre de gemeente tegemoet wordt gekomen, hangt nu af van de locatiemanager van het COA.”

Meer armslag

Burgemeester Erik Boog (Diemen, D66) is het „volledig eens met mijn collega van Amstelveen”. Volgens hem was dit hét thema op het burgemeestersconferentie begin dit jaar. „Iedereen wil meer armslag. Voor de vluchtelingen en voor de eigen bevolking. Ik wil zeggenschap over het aantal dat komt en inspraak in dagbesteding.”

Diemen heeft het COA gevraagd of opvang voor minder dan driehonderd vluchtelingen acceptabel is – driehonderd is de norm die COA nu hanteert als minimum. Boog: ,,Het COA denkt erover na. Ik neem die organisatie niets kwalijk, ik neem het kabinet kwalijk dat het onduidelijke boodschappen geeft. Ik verdenk ze ervan vooral bezig te zijn met het afschrikken van vluchtelingen.”

"Wat ergernis"

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen, zei woensdag in radioprogramma De Ochtend dat er ,,wel wat ergernis zit” bij burgemeesters over het kabinetsbeleid. ,,Het lijkt soms wel alsof gemeentes, burgemeesters,  wethouders zich sterk maken voor opvang, terwijl het kabinet uitstraalt: wij willen minder vluchtelingen.”

De Amsterdamse wethouder Kajsa Ollongren (D66) vroeg het Rijk vorig jaar al om „experimenteerruimte” voor asielzoekers in de noodopvang van Amsterdam.  Ollongren wilde dat de voorwaarden waaronder asielzoekers mogen werken, zouden worden verruimd. Minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) schreef in januari positief te staan tegenover het verzoek. In Amsterdam zijn nu werkgroepen concrete plannen aan het uitwerken.

Woordvoerder Jan Willem Anholts van het COA zegt dat de organisatie samen met de gemeente wel ,,de mogelijkheden aftast” om meer draagvlak te krijgen voor de noodopvang. Maar volgens hem is het uitgangspunt helder: een sobere, tijdelijke opvang met bed, bad en brood. Als gemeenten meer voorzieningen voor vluchtelingen willen, zegt hij, kunnen ze een asielzoekerscentrum inrichten in plaats van een noodopvang. 

Anholts onderstreept ook het belang van huisvesting voor asielzoekers die intussen een status hebben gekregen en dus eigenlijk de asielzoekerscentra zouden moeten verruilen voor een eigen woning. ,,Als de gemeenten voor die groep meer ruimte vinden, is er ook minder noodopvang nodig voor de beginners in de procedure.”