‘130 km/u rijden is niet onveiliger dan 120’

Dat zei een woordvoerder van Veilig Verkeer Nederland dinsdag tegen De Telegraaf.

Foto lex van lieshout / anp

De aanleiding

Een opmerkelijke uitspraak van Veilig Verkeer Nederland (VVN) dinsdag. Voorheen sprak VVN zich vaak uit tegen het verhogen van de maximumsnelheden van 120 naar 130. Maar nu zei woordvoerder Rob Stomphorst tegen De Telegraaf dat de vrees dat er meer ongelukken gebeuren bij 130 kilometer per uur ongegrond is gebleken. „Hardrijden betekent niet per definitie onveilig, zeker niet op onze snelwegen,” zei hij. Wat klopt er van zijn bewering?

Waar is het op gebaseerd?

Volgens woordvoerder José de Jong van VVN baseert haar collega zich onder meer op cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek van de afgelopen vier jaar. „Daaruit blijkt dat sinds de verhoging van de maximumsnelheid het aantal ongelukken niet is gestegen.”

En, klopt het?

Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor de snelwegen in Nederland, wijst na vragen van NRC op de rapportage ‘Veilig over Rijkswegen’, van het ministerie van Infrastructuur en Milieu uit 2015. Daaruit blijkt dat het ongevalsrisico op 130-wegen inderdaad gelijk is aan dat van 120-wegen. Maar kun je op basis daarvan concluderen dat 130 rijden net zo veilig is als 120?

„Dat lijkt mij een zeer riskante conclusie”, zegt hoogleraar Transportbeleid Bert van Wee van de TU Delft. Volgens hem kun je wegen waarop 130 wordt gereden niet zomaar vergelijken met 120-wegen, omdat tot nu toe alleen relatief rechte en rustige wegen in aanmerking komen voor de hogere snelheid.

„Verder kun je rustig stellen dat harder rijden wel degelijk per definitie onveiliger is.” Er ontstaan met hogere maximumsnelheden grotere verschillen in snelheid tussen weggebruikers, en dat vergroot het risico op botsingen. „Er zijn altijd vrachtwagens bijvoorbeeld die de 130 kilometer niet halen.” En als er een ongeval gebeurt, is de kracht bij hogere snelheden veel groter. „Als je twee keer harder rijdt, is de kracht van een botsing vier keer zo groot.”

Er is echter wel een theoretische mogelijkheid dat 130-wegen zorgen voor veiliger verkeer, zegt Van Wee. „Als meer mensen kiezen voor snelwegen dan voor provinciale wegen door hogere maximumsnelheden, kan dat de veiligheid vergroten.” Dat komt doordat snelwegen gemiddeld veel veiliger zijn om op te rijden dan provinciale wegen. Of 130-wegen mensen weglokken bij provinciale wegen is volgens Van Wee verder onderzoek waard, maar dat is volgens hem niet vast te stellen uit de beschikbare cijfers.

Ook toeristenbond ANWB (overigens een voorstander van het verhogen van de maximumsnelheid op sommige wegen) vindt niet dat VVN op basis van de beschikbare gegevens tot de conclusie kan komen dat 130 net zo veilig is als 120. „Dat kun je niet zeggen met de data die er zijn”, zegt woordvoerder Ad Vonk. Volgens de ANWB schiet de manier waarop ongelukken in Nederland geregistreerd worden tekort. „Er wordt bij botsingen niet bijgehouden hoe hard er werd gereden of wat de exacte toedracht was. Daardoor kun je met die gegevens niet tot algemene conclusies komen over hoe veilig het is om met 130 kilometer per uur te rijden.”

Conclusie

Zowel hoogleraar Van Wee als de ANWB vinden dat het niet hard te maken is dat 130 rijden even veilig is als 120. Representatieve gegevens waarop je dat zou kunnen baseren zijn er niet: de cijfers van het CBS en het ministerie zijn daarvoor niet toereikend. Wij beoordelen de uitspraak daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt