Een sabbatical? Zo doe je dat

Er wringt iets en dan neem je de stap: onbetaald verlof, ontdekken wat je wilt. Zweverig? Dit zijn drie verhalen over geslaagde sabbaticals.

Je bent eind dertig, begin veertig. Je carrière verloopt prima. Er waren mooie kansen, fijne promoties, je verdient aardig. Niks mis mee. Behalve dan een knagend gevoel als je bedenkt dat je dit de komende 25 jaar moet blijven doen. Is er niet nog een droom, een ander pad dat je moet volgen? Om dit te ontdekken, nemen veel mensen een sabbatical. Maar werkt dat ook echt? En hoe breng je een sabbatical tot succes? Drie mensen vertellen over hun sabbatical.

Manja Kamman (42) nam zes maanden onbetaald verlof

„Op papier had ik een geweldige baan. Ik was hoofd communicatie bij World Press Photo, vrij prestigieus. Ik reisde veel, gaf leiding aan een team. Als ik anderen vertelde wat ik deed, kreeg ik altijd positieve reacties. Toch begon het bij mij steeds meer te wringen.

Manja Kamman: „De verwachtingen voor mijn sabbatical waren hooggespannen, vooral bij mezelf.”

Ik had met veel plezier talen en literatuur gestudeerd en toen ik op m’n 25ste klaar was, waren de mogelijkheden beperkt. Ik koos voor communicatie, niet uit liefde voor het vak, maar omdat ik dacht dat het een carrière kon worden. Dat werd het en ik bleek er talent voor te hebben. Maar toen ik bijna veertig was en me realiseerde dat ik nog een jaar of 25 te gaan had, zag ik het niet voor me.

In plaats van direct op zoek te gaan naar een nieuwe baan, besloot ik zes maanden vrij te nemen. Ik kon mezelf financieel bedruipen, had geen relatie, geen kinderen. Ik kon die vrijheid nemen. Ik maakte een plan en vertelde iedereen wat ik ging doen: ik ging een boek schrijven in Berlijn. De verwachtingen waren hooggespannen, vooral bij mezelf.

Om mijn werk op orde te krijgen werkte ik in de aanloop naar mijn sabbatical heel hard. Toen ik op de trein naar Berlijn stapte, was ik op. Die eerste avond ben ik in bad gegaan en gaan slapen. Ik werd veertien uur later wakker. De dagen daarna lukte het me niet om op te staan. Alles wat ik al die jaren in de ratrace had genegeerd kwam boven. Ik kon niets meer. Ik moest opnieuw leren slapen, eten, genieten van een wandeling. Na vier weken kwamen de eerste berichtjes uit Nederland. ‘En? Hoe ver ben je al met je boek?’ Op dat moment besefte ik dat mijn sabbatical geen doel kon hebben, het was een noodzakelijke periode om mezelf te vinden, hoe zweverig dat ook klinkt.

Eenmaal terug in Nederland ging ik vol goede moed terug naar mijn werk, maar het was als een oude jas die me niet meer paste. Ik was te veel veranderd.

Ik had in Berlijn al bedacht dat ik mijn studie hypnotherapie weer zou oppakken. Ik was er in 2010 aan begonnen maar had het nooit had afgemaakt. Dus zegde ik mijn baan op en ben ik mijn praktijkonderzoek gaan doen. Ik koos ervoor om mensen met problematische gewoontes te gaan behandelen.

Waar ik altijd het clichébeeld had van een therapeut die cliënten op een eenzaam zolderkamertje ontvangt, wat me niets voor mij leek, bleek de werkelijkheid juist heel erg bij me te passen. Sindsdien speel ik geen rol meer. Ik leef niet meer het leven waarvan ik dénk dat het bij me past, maar ben ik wie ik wil zijn.”

Brandon Woodruff (42) nam twaalf maanden onbetaald verlof

„Het was 2012, ik werkte op kantoor bij Starbucks in Amsterdam en hield me bezig met marktontwikkeling. Ik had net promotie gemaakt toen mijn moeder vrij plotseling overleed. We waren erg close en de emotionele impact was groot. Opeens was het leven zo kort. Hierdoor kwam ook de vraag: is dit echt wat je de rest van je leven wilt blijven doen?

Brandon Woodruff: „Niet dat er een groots ‘aha’-moment was.”

Bij Starbucks heb je na tien jaar recht op een sabbatical, ik werkte er toen twaalf jaar en besloot een jaar vrij te nemen om te rouwen, te reizen en na te denken. Ik ben eerst samen met mijn partner Wouter vier maanden door Azië gaan trekken. Een van de hoogtepunten was Birma. De perscensuur was net opgeheven en er heerste een enorm optimistische sfeer. De mensen waren zo vriendelijk en vrijgevig. Ik zag de gelukkigste mensen, ook al hadden ze heel weinig. Het was inspirerend. Het cliché is natuurlijk dat je jezelf terugvindt op Bali, maar ik moet het toegeven: Azië ís een goede plek om jezelf opnieuw te ontdekken.

Niet dat er een groots ‘aha’-moment was. Wel werd mijn gevoel voor avontuur opnieuw aangewakkerd. En door maandenlang met een tas van 10 liter rond te reizen, besefte ik hoe weinig ik eigenlijk nodig heb. Na al die jaren heel hard werken om promotie te maken en geld te verdienen, was dit een openbaring.

Eenmaal terug in Amsterdam, had ik het gevoel dat ik iets nuttigs moest gaan doen. Chinees leren wellicht. Maar het was lente en er waren zoveel leuke dingen te doen. Dus ben ik naar de lunchconcerten van het Concertgebouw gegaan, iets wat ik altijd al wilde doen, maar nooit aan toekwam.

Na een tijdje kwam de vraag opborrelen of ik terug wilde naar mijn oude baan. Ik heb me er zorgen over gemaakt, maar omdat er op mijn afdeling een aantal dingen was veranderd, werd een terugkeer minder aantrekkelijk. Wat wilde ik dan?

Spelen met eten en geur is altijd een rode draad geweest in mijn leven. Als kind gaven mijn ouders me een werkbank in de garage, waar ik met zelfgeplukte bloemen parfum maakte. En als mijn oma in Iowa met Kerst voor alle kinderen en kleinkinderen een maaltijd bereidde, stond ik in de keuken te helpen.

Zes weken geleden heb ik Pendergast Smokehouse in de Staatsliedenbuurt geopend, geïnspireerd door de barbecuecultuur waarmee ik in Kansas City ben opgegroeid. Gisteren draaiden we een recorddag. De risico’s van een eigen restaurant zijn groot, maar hetzelfde geldt voor de hoogtepunten. Zonder mijn sabbatical had ik nu bedacht in welk land het volgende Starbucksfiliaal moest komen. Dat is leuk, maar het voelt lang niet zo goed als in je eigen keuken staan.”

Meyke Mulder (36) nam drie maanden onbetaald verlof en een maand vakantie

„Het was een soort Nieuwjaarsvoornemen; ik wilde een keer een langere periode niet werken. Veel mensen in mijn omgeving hadden ooit zwangerschapsverlof gehad of gedwongen een tijd vrij moeten nemen na een burn-out, maar mijn carrière had nooit zo’n natuurlijke onderbreking gehad. Ik werkte gewoon al sinds ik in 2002 was afgestudeerd. Opeens dacht ik: ik moet even een break nemen. Ik ben naar mijn leidinggevende gegaan in het ziekenhuis waar ik diëtiste was, om te kijken of het überhaupt kon. Ik was de allereerste werknemer die hem om een sabbatical vroeg.

Ik plande ver van tevoren, nam ruim de tijd om mijn financiën op orde te krijgen en vroeg aan iedereen: wat zou jij doen? Ik kreeg de wildste antwoorden. Mensen projecteerden allemaal hun eigen dromen op mij.

Meyke Mulder: „Ik was de allereerste werknemer die hem om een sabbatical vroeg.”

Uiteindelijk besloot ik dat ik in ieder geval even weg wilde. Op Facebook kwam ik een bed and breakfast in Italië tegen waar ik de eerste maand van mijn verlof naartoe ben gegaan om te werken. De rest van de maanden hield ik vrij. Ik wilde ervaren hoe het was om een lege agenda te hebben. Om niet te weten hoe mijn leven er over een maand uit zou zien. Als je werkt, rollen de weken in elkaar over zonder dat je er erg in hebt. Toen ik na vier maanden terugkwam, waren sommige collega’s verbaasd dat ik er alweer was. ‘Je zou toch lang weggaan?’ zeiden ze.

Na vijf weken Italië kwam ik weer in Amsterdam. Daar ben ik voor het eerst in tijden gewoon thuis geweest. Ik leerde rustig door de stad te fietsen in plaats van te racen. Als ik een lunchafspraak had, was dat het enige wat ik die dag deed. Het was heerlijk. Pas toen de dagen op elkaar begonnen te lijken, besloot ik weer weg te gaan. Ik ben spontaan een rondreizende vriendin in Australië op gaan zoeken.

Stefan Sagmeister sluit zijn studio in New York elke 7 jaar voor 1 jaar om een sabbatical te nemen:

Ik had mezelf nooit opgelegd dat ik als een ander mens van verlof moest terugkomen. En er is nooit een moment geweest waarop ik iets anders tegenkwam dat ik liever wilde doen dan mijn huidige baan. Wel merkte ik dat ik na een tijdje vrij zijn opnieuw met passie over mijn vak begon te praten, iets wat ik al heel lang niet meer had gedaan. En toen ik weer begon met werken, was ik oprecht nieuwsgierig.

Het voelt nu alsof ik bewust heb gekozen voor mijn baan. Het is niet meer iets wat me is opgelegd, want zo voelde het na al die jaren, maar iets wat ik wil.”