Top van Justitie op cursus leiderschap - het moet ‘opener’

Riedstra bij het ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag. Foto NRC / David van Dam

Alle hoge leidinggevenden van het ministerie van Veiligheid en Justitie gaan op cursus. In een ‘leiderschapsprogramma’ leren zo’n zestig directeuren hoe ze leiding kunnen geven aan een organisatie die open en transparant wil zijn. Dat zegt de hoogste ambtenaar, secretaris-generaal Siebe Riedstra in een interview met NRC.

Het door talloze incidenten geplaagde ministerie maakt deze woensdag een verandertraject bekend, waar Riedstra de leiding over heeft. In ‘VenJ Verandert’ staat dat het ministerie opener moet zijn, door meer en sneller informatie openbaar te maken. Justitieonderdelen moeten beter samenwerken. Bij een open cultuur hoort volgens Riedstra ook dat V&J-ambtenaren hun fouten melden in plaats van toedekken. Maar, zegt hij, dat doen werknemers alleen als hun manager dat ook doet. Vandaar het leiderschapsprogramma dat, naast het werk, een jaar duurt. „Daarin zitten trainingen, maar ook gesprekken en zelfreflectie”, zegt Riedstra. Er is veel aandacht voor leiderschapsstijlen.

Volgens Riedstra vergt het doorvoeren van veranderingen op zijn ministerie veel tijd. „Na vier of vijf jaar kun je pas zeggen of het gelukt is.” Het ministerie kwam onder vuur te liggen na een reeks incidenten. Het ‘onvindbare bonnetje’ van de ‘Teevendeal’ dat toch gevonden werd, leidde vorig jaar tot het aftreden van minister Opstelten en staatssecretaris Teeven (beiden VVD). Opvolger minister Ard van der Steur (VVD) kwam in de problemen na een geregisseerde foto van Volkert van der G. in de media en na diskwalificerende woorden van de minister over MH17-anatoom George Maat.

Geslotenheid ‘in DNA’ departement

Telkens viel de geslotenheid van het ministerie op. Die zit deels „in het DNA” van het departement, zegt de hoogste ambtenaar, omdat er veel met privacygevoelige informatie wordt gewerkt. Het ministerie is volgens hem al begonnen met het sneller bekendmaken van rapporten en onderzoeken. Er wordt nog onderzocht of er ook ruimhartiger kan worden omgegaan met verzoeken op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Tijdens de kwestie-Maat werden bijna compleet zwartgelakte politierapporten openbaar gemaakt.

Onder verantwoordelijkheid van V&J werken zo’n honderdduizend mensen. Om te voorkomen dat zij langs elkaar werken, zal de top van het ministerie vaker samen vergaderen met de politie, het gevangeniswezen en asielorganisaties. Riedstra: „Niemand kan dan meer zeggen: we waren er niet bij betrokken.”

Lees ook: het volledige interview ‘Hier zat een olifant van problemen’