Ratten horen bij de stad. Toch?

Op Kanaleneiland lopen de ratten door de tuinen. Wie stopt de plaag? De gemeente of de corporatie?

Kanaleneiland. Vooral rondom de Rooseveltlaan en de Adenauerlaan kampen bewoners met een rattenplaag.

De kippen van Leen Oosterom (36) hadden altijd een gemakkelijk leventje achter in zijn tuin. Een schone ren, ruim opgezet, meerdere stokken en voldoende voedsel. Maar sinds de buurt waarin Oosterom woont te maken kreeg met een rattenplaag, moesten de kippen weg. Hun eten trok de ratten aan. En zolang er overal voedsel ligt, heeft het bestrijden van ratten geen zin. Die beginnen pas aan het gestrooide gif als er echt niks anders te eten is. De rat won het van de kip en sindsdien staat de ren leeg.

Niet alleen de kippen van Leen Oosterom zijn de dupe van de plaag. Veel bewoners van Kanaleneiland-Noord, een wijk in het Zuidwesten van Utrecht, hebben al maanden last van ratten. Van die dikke bruine: inclusief staart al snel zo’n twintig centimeter lang. Als je een uurtje bij Oosterom in de tuin gaat zitten kijken, komen er zo vijf of zes langs.

Bij de bovenburen zaten de ratten in hun schuurtje onderin het flatgebouw. Ze bouwen nesten in de tuin en kruipen dan tussen de kieren door het gebouw binnen. Twee jongetjes die aan de zijkant van de flat een hut bouwen, zien wel eens ratten op hun speelveldje. Ze scharrelen langst de heggetjes als de jongens aan het spelen zijn.

Rattenplaag

De beesten horen een beetje bij het stadsleven. Rotterdam, Amsterdam, Den Haag, elk jaar is er wel ergens een wijk met een rattenplaag. Al lijken het er wel meer te worden. Door zachtere winters en langere zomers is het voor ratten makkelijker overleven. Om te onderzoeken of de rattenpopulatie inderdaad groeit, is het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu een landelijk meldsysteem voor rattenoverlast aan het opzetten.

Ook in Kanaleneiland zijn de bewoners wel gewend aan een ratje hier en daar. De wijk ligt langs het water en daar zitten er nou eenmaal meer. Maar sinds afgelopen najaar is het aantal ratten flink gestegen en valt er niet meer tegen de beesten op te bestrijden, zeggen bewoners.

Kapotte riolen

Het Utrechtse CDA heeft raadsvragen gesteld. Fractielid Matthijs Buijs – zelf woonachtig in Kanaleneiland – merkte dat „de plaag bewoners boven het hoofd groeit”. Hij maakt zich zorgen over de volksgezondheid.

De oorzaak van de plaag is waarschijnlijk een verstopping in het riool afgelopen najaar, zegt Buijs. Daardoor moesten riolen in de buurt opengemaakt en ontstopt worden. Buijs: „Bewoners zagen de ratten toen naar buiten kruipen.”

Klagen bij woningbouwcorporatie Mitros is daarom ook lastig: de riolen zijn de verantwoordelijkheid van de gemeente. Zolang die niet goed gerenoveerd worden, kan Mitros niet echt ingrijpen, aldus de woningbouwcorporatie.

Volgens Gera Esser, wijkmanager van Mitros, zijn de meeste problemen inmiddels ook al wel verholpen. „We hebben in ieder geval geen klachten meer openstaan”, zegt ze. „En als de ratten echt in huis lopen, komen we langs om de kieren te dichten.”

Ter preventie heeft Mitros folders rondgedeeld en posters met tips opgehangen. „Last van beestjes? Geef geen eten aan vogels, ruim uw tuin op, berg uw eten op en gooi geen afval uit het raam of van het balkon”, staat er op.

Het is te onduidelijk bij wie de verantwoordelijkheid ligt, vindt het CDA. Bij de gemeente, de bewoners of Mitros. Buijs: „Mitros schuift de verantwoordelijkheid naar de bewoners – zolang de ratten de huizen niet binnenkomen moeten zij het zelf maar oplossen.”

Het is bovendien niet de eerste keer dat er onduidelijkheid is over de taken en verantwoordelijkheden van verschillende partijen, zegt Buijs. „In 2014 zat half Utrecht ook al met een rattenplaag. Er moeten goede afspraken komen wie daar dan wat aan doet.”

Leen Oosterom is intussen zelf maar ratten gaan vangen. De afgelopen maanden ving hij er al tientallen. Gewoon met een klapval in een houten doosje, anders komen er vogels op het lokaas af. De vangst van de ochtend, een kleintje maar, ligt te wachten bij het vuilnis. Klaar om opgeruimd te worden.