Ook ultraconservatieven in Texas zijn de weg kwijt

De kiezers in Bastrop, Texas, zijn de ontreddering nabij. Hun partij staat op instorten.

Voor de Republikeinen in het plaatsje Bastrop, op de prairie van Texas, is deze Super Tuesday geen gewone verkiezing. De opkomst is bijna twee keer zo groot als bij voorgaande primaries. „De toekomst van de Republikeinse Partij staat op het spel”, zegt George Holley, schietinstructeur en vuurwapenfanaat. „We waren een partij van principes, maar we worden de partij van Trump.” De miljardair is een crypto-Democraat, zegt Holley. „Ik ben doodsbang voor die man. Hij is voor homorechten. Het is een extremistische progressief, vermomd als Republikein. Alleen als we massaal achter Ted Cruz gaan staan, kunnen we hem stoppen.”

Texas is de thuisstaat van de conservatieve senator Ted Cruz, en het belangrijkste bolwerk van de Republikeinse Partij. Cruz moest hier winnen, om te voorkomen dat hij vroegtijdig uit de race moest stappen. Dat lukte, onder meer in Bastrop: de senator won met bijna 44 procent van de stemmen, Trump kreeg bijna 27 procent.

De Republikeinse voorverkiezingen zijn hierdoor nog niet beslist. Cruz, die ook Oklahoma won, riep zijn tegenstanders op zich terug te trekken uit de race. Hij, en niemand anders, is de enige die Donald Trump nog kan stoppen.

Het diepconservatieve Bastrop is een typisch Cruz-dorp. Inwoners geloven in het recht op vuurwapenbezit, en koesteren een diepe afkeer van de landelijke overheid. Vorig jaar nog stond Bastrop op stelten, omdat het gerucht ging dat president Obama een militaire invasie voorbereidde. Het bleek te gaan om een oefening. George Holley geeft schietles aan plaatsgenoten, om ze weerbaar te maken tegen de ‘tirannieke overheid’. Diep in Texas, wordt radicale ideologische zuiverheid gewaardeerd, Cruz dus.

Tegelijkertijd heeft Republikeinse zelfradicalisering de opkomst van Trump mogelijk gemaakt. Trump wil alle moslims aan de grens weigeren, haalde min of meer zijn schouders op na de steun van voormalig Ku Klux Klan-leider David Duke, en maakte grappen over geweld tegen actievoerders. Toch wordt hij in Bastrop gewantrouwd omdat hij voor ‘New Yorkse waarden’ staat, zoals homorechten.

Texas heeft met de stem voor Cruz de Republikeinse voorverkiezingen verlengd. Maar moet je daar blij mee zijn? De burgemeester van Bastrop, Ken Kesselus, weet het niet. „Het is een chaos in mijn partij”, zegt hij. „Mijn vrouw zit de hele dag verslagen naar CNN te kijken.” Kesselus wil niet zeggen op wie hij gestemd heeft, dat vindt hij niet bij zijn functie passen. Maar de uitslag van vannacht belooft een verlenging van een lange, smerige voorverkiezing.

Er zijn voor de Republikeinen een paar scenario’s mogelijk. Het eerste, waarschijnlijkste, is een nachtmerrie voor Texanen: Trump blijft winnen, de partijtop laat de afkeer varen en begint massaal steun uit te spreken, en Trump wint de benodigde 1.237 gedelegeerden ergens dit voorjaar. Er zijn al tekenen te zien dat de partijelite begint te berusten in Trumps nominatie. Gouverneur Chris Christie steunt Trump, net als populaire leden als Jan Brewer, Sarah Palin en Scott Brown. Vannacht twitterde Newt Gingrich Trump opeens de hemel in.

Het tweede scenario is bijna onmogelijk, maar het kan nog: een andere kandidaat wint. In de partijtop wordt alleen Marco Rubio gezien als een degelijke uitdager van Hillary Clinton. Hij won vannacht zijn eerste staat, Minnesota, maar wint nauwelijks gedelegeerden.

Ted Cruz is de meest serieuze uitdager gebleken, met een sterke aanhang in het zuiden. Maar de politieke stokebrand Cruz wordt door de Washington-elite nog meer gehaat dan Trump. Wat niet meehelpt, is dat er nog steeds vijf kandidaten zijn, die elkaars electoraat kannibaliseren. Het is bijvoorbeeld moeilijk voor Marco Rubio op stoom te komen zolang John Kasich nog meedoet.

Brokered convention

Het derde scenario is de zogeheten ‘brokered convention’. Als geen enkele kandidaat een absolute meerderheid wint, is het aan de Republikeinse Conventie in juli om te beslissen. Dan kan er van alles gebeuren, zoals een nieuwe stemming. Wie weet komt Marco Rubio opeens bovendrijven. Het is een paardenmiddel, dat in het verleden maar zelden is gebruikt. De gevolgen kunnen desastreus zijn: wat als Trump als onafhankelijke kandidaat verder gaat, en de kiezers op rechts splijt?

Er is nog een vierde scenario, dat steeds luider besproken wordt. Trump wordt de kandidaat, en de partij scheurt in tweeën. „Als dit de partij van David Duke en Donald Trump wordt, ben ik weg”, dreigde bijvoorbeeld senator Ben Sasse. Steeds meer Republikeinen voelen zich ongemakkelijker in hun partij, en beginnen te neigen naar een nieuwe conservatieve beweging. Trump zei daar vannacht over: „,Alleen losers doen dat. Kijk naar wat ik losmaak. Ik verenig juist mensen. Er stemmen Democraten en onafhankelijke kiezers op mij.”

Geen enkel scenario is aantrekkelijk voor de kiezers in Bastrop, die Trump niet als kandidaat willen, maar ook niet willen bijdragen aan het vergroten van de puinhoop. Burgemeester Ken Kesselus: „Het is hopeloos. Een vriend zegt me net: het systeem gaat instorten. Misschien is dat wel eens reinigend voor de partij. Kijk naar de natuur. Na een tijdelijke vernietiging kan iets nieuws, iets moois opbloeien.”