Nu is duidelijk: het wordt Trump tegen Clinton

Donald Trump bij de Republikeinen en Hillary Clinton bij de Democraten wonnen gisteren ieder zeven staten. Ze zijn nu nauwelijks nog in te halen.

Hillary Clinton en Donald Trump zijn de Democratische en Republikeinse presidentskandidaten voor de verkiezingen van november. Dat beeld wilden ze tenminste zelf uitstralen, na klinkende overwinningen vannacht op Super Tuesday, de voorverkiezing in elf staten. Beide wonnen zeven staten. Trump noemde zichzelf de aanstaande kandidaat, „en dat voelt goed”. Hij gaf zelfs, zeer ongebruikelijk na een verkiezing, een persconferentie, om presidentieel over te komen. Clinton negeerde op haar beurt tegenstander Bernie Sanders, en richtte zich alleen op Trump. „We moeten Amerika niet opnieuw groot maken. We moeten Amerika helen.”

Misschien zijn deze Amerikaanse presidentsverkiezingen helemaal niet zo chaotisch als ze lijken, en volgen ze juist een voorspelbaar patroon. Super Tuesday bevestigde het beeld van de afgelopen weken: de Republikeinse en Democratische koplopers breidden hun voorsprong uit, met gemak.

Omdat het om Trump gaat, willen nog maar weinigen in de Republikeinse Partij dit accepteren. Maar na vannacht zijn de kansen op een andere kandidaat enorm geslonken. Trump domineerde vannacht opnieuw, zoals hij eerder groots won in New Hamsphire, South Carolina en Nevada. Hij won zeven van de elf staten, vaak met indrukwekkende cijfers. Opnieuw bleek de breedte van Trumps populariteit. In de progressieve noordelijke staat Massachusetts haalde hij 49 procent, bijna net zoveel als zijn vier concurrenten bij elkaar. In de conservatieve zuidelijke staten Arkansas, Georgia en Tennessee bleef hij ook eenvoudig overeind.

Alleen senator Ted Cruz, die Oklahoma en thuisstaat Texas won, blijft nog enigszins in Trumps spoor. Marco Rubio, de laatste hoop van de partijelite, won met Minnesota zijn eerste staat. Maar hij won in veel staten geen enkele gedelegeerde, en ligt hopeloos achter op Trump.

Hillary Clinton sloeg haar slag in zeven staten, terwijl haar uitdager Bernie Sanders er vier won. De senator deed het beter dan verwacht, en brak door in Colorado, Oklahoma, Vermont en Minnesota. Maar Clintons steun in met name de zuidelijke staten was overweldigend, vooral onder stedelingen en Afro-Amerikanen.

Bernie Sanders zei vannacht dat hij door wil gaan met zijn campagne. Zijn belang is niet alleen de eindzege. Hij levert systeemkritiek, en dwingt Clinton al maanden naar links. Tijdens haar overwinningstoespraak vannacht sneed Clinton typische Sanders-onderwerpen aan, zoals de invloed van rijken op het democratische proces en economische ongelijkheid.

Bij de Republikeinen ligt het veel ingewikkelder. Trump heeft de kansen van de concurrentie vannacht vermorzeld. Het laatst overgebleven alternatief, Ted Cruz, ligt door zijn compromisloosheid nog veel moeilijker. Marco Rubio en John Kasich breken maar niet door. En zo dendert de partij op een nominatie van Donald Trump af.

Het is een nachtmerrie voor de partijtop. Maar Trump kan vanaf nu het punt maken – en doet dat ook – dat hij geen kiezers wegjaagt bij de Grand Old Party, maar ze juist trekt. De opkomst bij deze Republikeinse voorverkiezingen ligt in de meeste staten namelijk zo’n 50 procent hoger dan vier jaar geleden. Bij de Democraten daalt de opkomst juist ten opzichte van topjaar 2008.

De afgelopen week bleek bovendien dat grote groepen kiezers bereid zijn Trump alles te vergeven. Hij kwam in het nauw, nadat de oud-leider van de Ku Klux Klan, David Duke, hem openlijk had gesteund. Trump zei eerst dat hij niets van Duke wist, en nam pas veel later afstand. Trump beheerste het nieuws verder met denigrerende opmerkingen over Rubio’s uiterlijk. Het maakt de Republikeinse kiezers bar weinig uit. Trump kan weinig verkeerd doen, tot nu toe.

Ook Trump keek over de Republikeinse verkiezingsstrijd heen, en kritiseerde vooral Clinton. „Ze heeft het over hoe mensen steeds armer worden, en alles slechter gaat. Ze loopt al zo lang mee. Als ze nooit een plan heeft gehad, zal ze dat tussen nu en november ook niet hebben.”

    • Guus Valk