NS verkoopt zijn winkels ‘om mensen tevreden te stellen’

„Er is druk van alle kanten”, zegt Roger van Boxtel over de nieuwe strategie van het bedrijf en de rol van de politiek.

NS is franchisenemer van Hema op stations, net als bij AH to go, Starbucks en Rituals. De ketens De Broodzaak, Julia’s, Smullers en Enoki zijn van NS zelf. Foto Roos Pierson

Boven de stationshal van Utrecht Centraal, met zicht op reizigers en winkels, presenteerde topman Roger van Boxtel dinsdagmiddag de nieuwe strategie van NS voor de komende vier jaar. Doel is het verbeteren van prestaties voor de reiziger. Treinen die op tijd en vaker rijden, die schoon en niet te vol zijn. En die in 2023 voor 30 procent vernieuwd zijn, dankzij een investering van 2,5 miljard euro.

NS richt zich op drie kernactiviteiten: treinvervoer op het hoofdrailnet, stationsbeheer en bijdragen aan vervoer van deur-tot-deur. Niet noodzakelijke activiteiten worden afgestoten: exploitatie van stationswinkels (met uitzondering van Kiosk), busvervoer door dochterbedrijf Qbuzz en regionaal spoorvervoer. Dochterbedrijf Abellio blijft actief in Engeland, Schotland en Duitsland.

Waarom is het afstoten van deze activiteiten goed voor de reiziger?

Van Boxtel: „De reiziger heeft baat bij onze focus op beter presteren. Alle kennis, kracht en energie van NS gaan naar die taak. Dat werkt op alle niveaus. Een onderhoudsmonteur moet er op gericht zijn een trein zo snel mogelijk weer op het spoor te krijgen. Maar de aandacht van het management moet ook meer focus krijgen, het moet meer op één lijn komen.”

Is het in het bedrijfsbelang van NS om deze taken af te stoten?

„Voor NS als bedrijf is het geen groot verlies. Het afstoten van de winkels betekent geen dramatisch verschil voor onze financiën. We blijven concessiehouder, we ontvangen huur en een deel van de inkomsten. Voor de bijna 5.000 werknemers in de winkels is het mentaal wel lastig, zij krijgen een nieuwe werkgever en dat betekent onzekerheid.”

Verwacht u dat zij allen hun baan kunnen behouden?

„Dat is voor hen net zo zeker als voor ieder andere Nederlandse werknemer. We hebben te maken met een buitengewoon delicate economie. Een garantie is er niet.”

Hoeveel winst maakt NS met de winkelexploitatie?

„Daar doen we geen uitspraken over, dat is bedrijfsvertrouwelijke informatie. Dat geld wordt in ieder geval deugdelijk besteed, en dat blijven we doen met de huurinkomsten.”

Het verlies van de winkels is kennelijk geen aderlating, maar dat is nog geen motief. Waarom kiest NS voor het afstoten van de winkels?

„Waar het kan willen we de markt de ruimte geven. Het is goed voor NS om mensen tevreden te stellen.”

Welke mensen?

„Dat is heel breed. Marktpartijen tonen belangstelling, er zijn vragen in de politiek. Er is druk van alle kanten. Sommige mensen willen zelfs de stations weghalen bij NS. Dat vinden wij een slecht idee. Dit plan schaadt onze positie niet.”

Terug naar de kerntaak is een wens van de aandeelhouder, minister Dijsselbloem van Financiën. Heeft hij druk uitgeoefend?

„Ik ben de afgelopen maanden, tijdens het opstellen van deze strategie, buitengewoon goed opgelopen met zowel minister Dijsselbloem als aandeelhouder als met staatssecretaris Dijksma als concessieverlener.”

U roept de politiek op om NS „rust en regelruimte te geven”. Is de politieke bemoeienis met NS te groot?

„Ik vel nooit een oordeel over politieke bemoeienis. Ik zeg wel: gun ons de tijd om te herstellen van de klappen die we door de Fyra en Limburg hebben gehad. In Kamerdebatten hoor ik veel misverstanden over de hogesnelheidslijn, men gooit alles op één hoop. Dat hsl-vervoer is ongelooflijk complex, we werken er heel hard aan om het te verbeteren.”

Vakbond FNV Spoor vindt de plannen getuigen van angst in plaats van visie. Begrijpt u dat?

„Dit is geen defensief verhaal. Integendeel: we gaan het verloren vertrouwen terugwinnen, zowel bij het publiek als bij de politiek. We willen weer het krachtige bedrijf worden dat we in wezen zijn.”

In onderstaand filmpje zet NS de nieuwe strategie uiteen: