Weer poging Spaanse regering te vormen mislukt

Het Spaanse parlement wees de plannen van socialist Pedro Sánchez zoals verwacht af. Er dreigen nu nieuwe verkiezingen te komen.

PSOE-leider Pedro Sanchez bij het debat in het Spaanse parlement. Foto Andrea Comas / Reuters

Mislukte regeringsvorming dreigt in Spanje over te lopen in een nieuwe verkiezingscampagne. De poging van de socialistische Pedro Sánchez voldoende steun te verzamelen om de nieuwe premier van Spanje te worden was vooraf al tot mislukken gedoemd. Het parlement wees zijn plannen op woensdagavond met een grote meerderheid af. Vrijdag mag de leider van de PSOE een nieuwe poging wagen, maar de kans dat hij de opvolger wordt van de conservatieve Mariano Rajoy lijkt uiterst klein. Mislukt de poging van Sánchez, dan krijgen anderen nog twee maanden de tijd een regering te vormen. Anders volgen er verkiezingen op 26 juni.

Coalitievorming zijn ze in de Spaanse politiek niet gewend. En dat wreekt zich nu. Sinds de parlementsverkiezingen van 20 december vorig jaar is het politieke landschap versplinterd. Waar voorheen de conservatieve Partido Popular en sociaal-democratische PSOE afwisselend de dienst uitmaakten, zijn daar nu nieuwe nationale partijen als Podemos (69 zetels) en Ciudadanos (40 zetels) bijgekomen. Het tweepartijenstelsel zou plaats moeten maken voor een Spaans poldermodel. Maar vooral Rajoy en Sánchez voelden zich te groot om voortdurend met anderen te moeten overleggen.

‘Grote coalitie’

Vanaf het moment dat de verkiezingsuitslag bekend werd, was al duidelijk dat er aan de rechter- noch aan de linkerkant makkelijk een coalitie te vormen was die aan een de benodigde meerderheid van 176 zetels zou komen. Rajoy leek als leider van de grootste partij (119 zetels) de aangewezen man om in de formatie het initiatief te nemen, maar na gesprekken met de andere partijleiders werd al snel duidelijk dat zijn beoogde ‘grote coalitie’ met de socialisten en het liberale Ciudadanos er niet in zat. Sánchez zou volgens Rajoy niet eens serieus met hem hebben willen praten.

Al voor de verkiezingen was duidelijk geworden dat Rajoy en Sánchez elkaar het licht in de ogen niet gunden. Ze negeerden, al dan niet bewust, de opkomst van de nieuwe partijen en vochten een keihard onderling gevecht uit. Zo weigerde Rajoy bijvoorbeeld op de televisie het debat aan te gaan met Pablo Iglesias (Podemos) en Albert Rivera (Ciudadanos). De premier ging eenmalig op tv in debat met de leider van PSOE. Daar ging het mis. Sánchez zette vol de aanval in en schilderde Rajoy af als een staatsman die door corruptieaffaires was besmeurd. “U bent geen decent man”, luidde de gevleugelde uitspraak.

Zetels tekort

Het zou niet meer goed komen tussen de twee partijleiders. De tweestrijd tussen Rajoy en Sánchez mondde de laatste maanden uit in een nationaal probleem. Door de starre houding van de oude rivalen werd kabinetsvorming vrijwel onmogelijk. Rajoy deelde de Spaanse koning Felipe VI noodgedwongen mee dat hij de beurt aan zich voorbij zou laten gaan. De ambitieuze Sánchez nam daarna tegen beter weten in wél de opdracht aan om met andere partijen tot een vergelijk te komen.

Sánchez begon de voorbije weken met slechts 90 van de 350 zetels aan een onmogelijke missie. Zonder de steun van de Partido Popular was hij nu aangewezen op de steun van een vijand aan de linkerkant: Podemos. Maar zelfs met de goedkeuring van de partij van Iglesias zouden de twee nog zeventien zetels tekort komen voor een progressieve regering. Iglesias flirtte wel even valselijk met Sánchez, maar stelde onder meer door vast te houden aan een referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië onmogelijke eisen.

Voor de bühne

De socialistische leider sloot uiteindelijk een gedetailleerd pact met de liberale Rivera. ‘Een akkoord dat tot mislukken is gedoemd’, zo schilderen de Spaanse media het vergelijk tussen PSOE en Ciudadanos af. De twee partijen komen samen namelijk slechts uit op 130 zetels. Dat Sánchez de afgelopen dagen toch een poging deed het parlement voor zich te winnen was vooral een optreden voor de bühne. In plaats van bondgenoten te zoeken zette hij vooral de aanval in op Rajoy.

Sánchez wist allang dat hij zou worden weggestemd. Spanje lijkt niet aan nieuwe verkiezingen te ontkomen. Wie betaalt de hoogste prijs voor de falende coalitievorming? Dat is nu de vraag. De campagne is tijdens dat nog altijd lopende proces al begonnen.