Moederliefde in een gruwelwereld

Schrijfster Emma Donoghue liet zich voor ‘Room’ inspireren door de geruchtmakende zaak van Josef Fritzl.

Om nou te zeggen dat Room letterlijk gebaseerd is op de zaak van Oostenrijker Josef Fritzl, die zijn dochter Elisabeth 24 jaar gevangen hield, misbruikte en zeven kinderen bij haar verwekte, vond de Iers-Canadese schrijfster Emma Donoghue overdreven. Dat vertelde ze bij publicatie van haar boek in 2010 aan de Britse krant The Guardian. Misschien was dat ook wel een beetje om de mensen te sussen die zich afvroegen of dat wel kon, fictie schrijven over zo’n afschuwelijke geschiedenis. Maar iedereen die het verhaal van de nu door de Ierse regisseur Lenny Abrahamson verfilmde roman hoort, kan niet anders dan denken aan die geruchtmakende zaak. Fritzl moest zijn dochter in 2008 noodgedwongen laten gaan omdat hun negentienjarige dochter Kerstin, die nog nooit het daglicht had gezien, acuut in het ziekenhuis moest worden opgenomen.

Associaties zijn er ook met de twee jaar eerder ontsnapte Natascha Kampusch, die acht jaar gevangen werd gehouden, misbruikt en mishandeld door een man die haar op haar tiende kidnapte. Dat is overigens geen exclusief Oostenrijks of Europees verschijnsel. Juist in de Verenigde Staten zijn er vele gevallen bekend van jonge meisjes en vrouwen die langdurig gevangen zijn gehouden door mannen (en vrouwen) die ze als seksslaaf en voetveeg gebruikten.

Room is niet de eerste film die op deze geschiedenissen is gebaseerd. In 2010 verscheen al de documentaire Monster: The Josef Fritzl Story en het verhaal van Natascha Kampusch werd in 2013 verfilmd als 3096 Tage. De film Michael (2011), van de Oostenrijker Markus Schleinzer, koos controversieel het standpunt van de kidnapper van het jongetje uit de titel, maar confronteerde door zijn kille en afstandelijke toon de toeschouwer met zijn eigen sensatiezucht.

Dat Donoghue met Room niet in de eerste plaats geïnteresseerd was in een feitelijke reconstructie van de misdaden van Fritzl of andere daders bleek wel uit het feit dat ze haar verhaal laat vertellen door de vijfjarige Jack, die nadat hij zijn hele leven met zijn moeder in een hermetisch afgesloten schuur gevangen had gezeten, een nieuw leven in de buitenwereld opbouwt. Ook in de film, waarvoor ze zelf het scenario schreef, staan uiteindelijk grotere vragen over moederschap, liefde en moeder-kindrelaties voorop.