‘Verband tussen zika en zenuwziekte Guillain-Barré’

Wetenschappers van het Pasteur-instituut zeggen het verband, dat langer werd vermoed, te hebben bewezen.

Een vrouw in Colombia herstelt van het Guillain-Barré Syndroom. Eerder werd de vrouw gediagnosticeerd met het zikavirus. Foto Ricardo Mazalan / AP

Franse wetenschappers zeggen dat ze een verband hebben gevonden tussen het zikavirus en het syndroom van Guillain-Barré (GBS), waarbij zenuwen worden aangetast door het immuunsysteem. De onderzoekers publiceerden hun onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Dat zou betekenen dat de landen waar nu het zikavirus heerst, vooral in Latijns-Amerika, een sterke stijging van het aantal gevallen van deze zeldzame neurologische ziekte kunnen verwachten. Het verband tussen het door muggen overgedragen zikavirus en Guillain-Barré werd al langer vermoed. In januari beweerden Braziliaanse medische specialisten al dat zika leidt tot Guillain-Barré, nadat een explosieve stijging van gevallen van de verlammingsziekte bij zikapatiënten was waargenomen.

Afweer ontregeld

Guillain-Barré is een zeldzaam syndroom dat meestal optreedt enkele dagen nadat iemand met een virus, bacterie of parasiet in aanraking is gekomen. De ernst varieert van lichte verschijnselen tot een tijdelijke volledige verlamming. De meeste patiënten herstellen weer. Infectioloog Eric van Gorp beschreef Guillain-Barré vorige maand in NRC:

De afweer raakt dan zo ontregeld dat het de eigen zenuwen en het zenuwstelsel gaat aanvallen. Dat geeft ernstige verlammingsverschijnselen die meestal wel weer overgaan. Deze patiënten moeten wel in het ziekenhuis worden opgenomen, en soms zelfs aan de beademing omdat ook hun ademhalingsspieren dan uitvallen.

Lees ook: het volledige interview ‘Bijna niemand is immuun voor zika’

De wetenschappers van het vooraanstaande Franse Pasteur-instituut analyseerden data van een vorige zika-uitbraak in Frans Polynesië in 2013 en 2014. Ze onderzochten de patiëntgegevens van 42 personen die GBS hadden ontwikkeld tijdens de uitbraak en ontdekten in alle gevallen sporen van een zika-infectie. 93 procent was binnen drie maanden na de zika-infectie met GBS gediagnosticeerd.

Kanttekening daarbij is wel dat GBS bij zika nog steeds behoorlijk zeldzaam is. Tachtig procent van de mensen die geïnfecteerd raakt heeft geen ziekteverschijnselen, de rest meestal milde symptomen, zoals hoofdpijn of huiduitslag, zegt wetenschapsredacteur Sander Voormolen.

“Heel zeldzaam is de ernstige complicatie, GBS, waarbij de lichamelijke afweer tegen het virus zich per abuis tegen het eigen zenuwstelsel richt. Dit effect is tijdelijk en met een goede behandeling in het ziekenhuis herstellen mensen meestal weer volledig.”

Microcefalie

Het wordt ook steeds zekerder dat het zikavirus leidt tot microcefalie, een aandoening waarbij een baby met een kleinere schedel wordt geboren dan normaal. Dit kan hersenbeschadigingen veroorzaken die ernstig en levensbedreigend kunnen zijn. Dat verband is nog niet onomstotelijk bewezen.

Ongeveer dertig Nederlanders hebben het zikavirus opgelopen, maar deze personen zijn in Suriname en Aruba besmet geraakt, volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Verspreiding in Nederland noemt het RIVM “zeer onwaarschijnlijk” omdat de verantwoordelijke steekmuggen hier niet voorkomen. Wel zijn gevallen bekend in de Vernigde Staten waarbij het zikavirus seksueel is overgedragen.

Kun je veilig naar Zuid-Amerika reizen? Hoe snel zal een vaccin ontwikkeld worden? Lees ook: Acht vragen over het oprukkende zikavirus