Super Tuesday kan Trump Day worden

Alleen Ted Cruz kan door zijn thuisstaat Texas te winnen Donald Trump nog een slag toebrengen.

Donald Trump afgelopen zaterdag tijdens een campagnebezoek aan Millington, Tennessee. foto Andrew Harnik / AP

Steeds schriller klonken Marco Rubio en Ted Cruz afgelopen dagen in hun aanvallen op Donald Trump. Trump zelf leek soms al bijna machtsdronken van de overwinning die hij vandaag, op Super Tuesday denkt te gaan boeken. Vandaag worden in veertien Amerikaanse Staten voorverkiezingen gehouden. Trump ligt bij de Republikeinen in vrijwel al die staten in de peilingen op kop, met een voorsprong van zeven tot tien procentpunt. Alleen in Texas en in Arkansas leidt Ted Cruz. Texas is de thuisstaat van Cruz.

Washington is in paniek. Met afgrijzen realiseert het conservatieve partij-establishment zich dat de man die een half jaar geleden nog werd afgedaan als clown, nu ongehinderd lijkt af te stevenen op de nominatie. Verwoed wordt gezocht naar een samenhangende strategie om hem tegen te houden. Maar die is in de in zichzelf verstrikte partij ver te zoeken.

De Republikeinen waren tot voor kort bezig elkaar de maat te nemen op ideologische zuiverheid. En ze dachten na over het terugveroveren van het Witte Huis. Woede onder hun kiezers tegen de Democraten, tegen Obamacare, of tegen het homohuwelijk, was daarbij heel nuttig. Die zorgde bij de tussentijdse verkiezingen van 2014 tot een monsterzege van de Republikeinen die sindsdien een meerderheid van de gouverneurszetels en beide kamers in het Congres in handen hebben.

Alleen: de woede werd aangejaagd, maar er werd niet naar geluisterd. En nu is de geest uit de fles. Nu heeft een buitenstaander die woede, én meteen het electoraat gekaapt – een mogelijkheid die niemand voorzien had.

Er is dus ook geen antwoord. De partijtop heeft zich in een hoek geschilderd.

Woedend electoraat

Het Congres durft publiekelijk geen afstand van Trump te nemen uit angst het woedende electoraat nog verder diens kant op te jagen. Belangrijke conservatieve geldschieters, zoals de oliebroers David en Charles Koch en de casinomagnaat Sheldon Adelson, hebben zich achter de schermen uitgesproken tegen Trump, maar zijn niet overgegaan tot openlijke tegenacties. Want Trump, die pocht dat hij met eigen geld campagne voert, zou ze onmiddellijk verwijten dat ze de verkiezingen proberen te kopen.

Aan Marco Rubio de taak namens het Republikeinse establishment Trump te verslaan. Rubio heeft nog geen staat gewonnen. Na zijn vierde nederlaag in Nevada vorige week besloot hij daarom campagne te gaan voeren á la Trump. Hij las spottend diens tweets voor, en hij vertelde hoe Trump bij tv-optredens zijn zwetende bovenlip moet laten bijschminken. Misschien dat een echt straatgevecht de kiezers nog naar Rubio kan trekken, hoopt zijn campagne. Het lijkt er nog niet erg op.

Ondertussen oefenen achter de schermen partijprominenten druk uit op andere kandidaten om te stoppen. Zo probeerde voormalig presidentskandidaat Mitt Romney om John Kasich, de gouverneur van Ohio die zich als het gematigde alternatief positioneert, te bewegen om te stoppen. Maar Kasich weigerde. Hij wil pas stoppen als hij op 15 maart in zijn eigen staat Ohio niet weet te winnen. Tegelijkertijd houdt Romney zijn eigen kruit droog. Hij gaf geen van de kandidaten zijn steun, en begon op eigen houtje een actie tegen Trump door in een optreden bij Fox News te eisen dat deze zijn belastingaangifte zou openbaren.

Te weinig en te laat

Voor alle pogingen geldt: het is te ongeorganiseerd, te weinig en te laat. Eind maart zal 65% van de kiesmannen zijn toegekend. Hier en daar gooit het establishment de handdoek nu al in de ring. Zo houdt Mitch McConnell, de leider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, er volgens The New York Times al rekening mee dat het Congres de komende vier jaar Hillary Clinton gaat hinderen.

Het aantal gedelegeerden dat op Super Tuesday te winnen is:

Anderen springen, met hun eigen politieke overleving voor ogen, alvast aan boord bij Trump. Eind vorige week ontving de vastgoedmiljonair de officiële steunbetuiging van Chris Christie, de gouverneur van New Jersey die tot voor kort zelf in de race was. Christie was in 2012 de hoop van het Republikeinse establishment: hij leidde de organisatie van Republikeinse gouverneurs, en was in 2012 de voornaamste spreker op de Republikeinse Nationale Conventie. Na Christie schaarden nog een gouverneur en een senator zich dit weekend achter Trump.

De kans is aanzienlijk dat de Republikeinen afstevenen op een zogeheten ‘brokered convention’. Als de andere vier kandidaten (Cruz, Rubio, Kasich en Carson) steeds in de race blijven kunnen ze misschien voorkomen dat Trump de vereiste meerderheid van 1237 gedelegeerden haalt. Met de 437 partijbonzen die ook gedelegeerde zijn, kan de partijtop dan alsnog zijn zin doordrijven.

Maar zal de partijtop daarna dan nog kiezers hebben? Donald Trump dreigde zondag dat hij bij een brokered convention terugkomt op zijn belofte niet als onafhankelijk kandidaat de strijd aan te gaan. Trump tegen CNN: 

„Als ze dat spel willen spelen, kan ik dat veel beter dan zij.”