Senaat stemt unaniem voor betere bescherming klokkenluiders

Huis van Klokkenluiders moet betere rechtsbescherming bieden aan melders van misstanden.

Ronald van Raak (SP), een van de initiatiefnemers van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer. Foto ANP / Bart Maat

De Eerste Kamer heeft ingestemd met de instelling van een Huis voor Klokkenluiders. Na twee keer uitstel stemde dinsdagmiddag de senaat unaniem vóór de instelling van zo’n Huis, dat betere rechtsbescherming moet bieden aan melders van misstanden.

De initiatiefnemers – Tweede Kamerleden van wel zeven partijen (PvdA, SP, D66, ChristenUnie, GroenLinks, Partij voor de Dieren en 50Plus) – hadden op verzoek van de senaat al van alles aan hun plan veranderd. Maar ook daarna bestond naar de smaak van de Eerste Kamer nog te veel onduidelijkheid over de manier waarop klokkenluiders behandeld worden die zelf bij een misstand betrokken zijn.

Volgens de wet hoef je niet aan je eigen veroordeling mee te werken, terwijl een melder tegelijk mogelijk zelf een rol in de misstand heeft gespeeld waarnaar strafrechtelijk onderzoek zou kunnen komen. De senaat wilde geen immuniteit voor klokkenluiders. Nu worden de regels gelijkgetrokken aan die van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die meet een vergelijkbaar spanningsveld te maken heeft.

Wijziging aan benadelingsverbod

Ook aan het benadelingsverbod is nog iets veranderd. Dat verbod bepaalt dat een werkgever een werknemer die „te goeder trouw en naar behoren” het vermoeden van een misstand meldt, niet mag benadelen tijdens of na de behandeling van zijn klacht. Maar, vond de senaat, die bescherming moet ook voor vrijwilligers gelden of voor mensen die in een zzp-verband voor een werkgever werken.

De kerntaken van dit Huis voor Klokkenluiders, het eerste in zijn soort in Europa, komen neer op rechtsbescherming voor klokkenluiders en onderzoek doen naar meldingen van die klokkenluiders. Meldingen moeten het individuele belang overstijgen – een arbeidsconflict is géén misstand. Gevaar voor de volksgezondheid, voor de veiligheid van personen of voor het milieu zijn dat wel. Net als fraude of corruptie binnen een onderneming. Het Huis voor Klokkenluiders mag onderzoek doen bij zowel bedrijven als (semi-)publieke instellingen.